تحصيلات تکميلي
پايان نامه کارشناسي ارشد در رشته مديريت فناوري اطلاعات
گرايش کسب و کار الکترونيک
عنوان:
شناسايي و رتبه بندي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي دانشگاهها با رويکرد تحليل شبکه فازي
(مطالعه موردي دانشگاه سيستان و بلوچستان)
استاد (اساتيد) راهنما:
دكتر .حبيب ا… سالارزهي

استاد مشاور:
دکتر ياسر اميري

تحقيق و نگارش:
علي رمضاني
بسمه تعالي
اين پايان نامه با عنوان شناسايي و رتبه بندي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي دانشگاهها با رويکرد تحليل شبکه فازي قسمتي از برنامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد مديريت فناوري اطلاعات توسط دانشجو علي رمضاني با راهنمايي استاد پايان نامه دکتر حبيب ا… سالارزهي تهيه شده است. استفاده از مطالب آن به منظور اهداف آموزشي با ذكر مرجع و اطلاع كتبي به حوزه تحصيلات تكميلي دانشگاه سيستان و بلوچستان مجاز مي باشد.

(نام و امضاء دانشجو )

اين پايان نامه ……. واحد درسي شناخته مي شود و در تاريخ ………………….. توسط هيئت داوران بررسي و درجه ……………… به آن تعلق گرفت.

نام و نام خانوادگي امضاء تاريخ استاد راهنما: استاد راهنما: استاد مشاور: داور 1: داور 2:
نماينده تحصيلات تکميلي
تعهدنامه اصالت اثر

اينجانب علي رمضاني تعهد مي كنم كه مطالب مندرج در اين پايان نامه حاصل كار پژوهشي اينجانب است و به دستاوردهاي پژوهشي ديگران كه در اين نوشته از آن استفاده شده است مطابق مقررات ارجاع گرديده است. اين پايان نامه پيش از اين براي احراز هيچ مدرك هم سطح يا بالاتر ارائه نشده است.
كليه حقوق مادي و معنوي اين اثر متعلق به دانشگاه سيستان و بلوچستان مي باشد.

نام و نام خانوادگي دانشجو:
امضاء

تقديم به همسرم:
که سايه مهربانيش سايه سار زندگيم مي باشد، او که اسوه صبر و تحمل بوده و مشکلات مسير را برايم تسهيل نمود.
تقديم به:
روح پاک پدرم که عالمانه به من آموخت تا چگونه در عرصه زندگي، ايستادگي را تجربه نمايم.
و به مادرم، درياي بي کران فداکاري و عشق که وجودم برايش همه رنج بود و وجودش برايم همه مهر .

سپاسگزاري
سپاس خداي را که هر چه دارم از اوست .
به اميد آنکه توفيق يابم جز خدمت به خلق او نکوشم.
از تمامي اساتيد گرانقدر گروه مديريت فناوري اطلاعات دانشگاه سيستان و بلوچستان کمال تشکر را دارم.
از استاد فرزانه ام جناب آقاي دکتر حبيب ا.. سالارزهي که راهنمايي اين پايان نامه را بر عهده داشتند و همچنين استاد گرامي ام جناب آقاي دکتر ياسر اميري که مشاوره اين پايان نامه بودند صميمانه تشکر و قدرداني مي نمايم.

چکيده:
در عصر حاضر يکي از مهمترين اختراعات بشري که تغييرات شگرفي را در زندگي بشريت ايجاد نموده، پيدايش رايانه و بدنبال آن اينترنت بوده که باعث رقم زدن دنياي مجازي و انگيزه اي براي دانشگاهها شده است تا در بخش آموزش الکترونيکي سرمايه گذاري کنند. اما آنچه كه اهميت بحث را روشن تر مي سازد، تلاش براي كسب موفقيت در استفاده ازسيستم يادگيري الكترونيكي و سنجش ميزان موفقيت اين سيستم ها است. وتلاش ناموفق براي پياده سازي يادگيري الكترونيكي، موجب از دست دادن سرمايه خواهد شد. اين پژوهش با هدف شناسايي و رتبه بندي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي دانشگاهها با رويکرد تحليل شبکه فازي صورت پذيرفته است. بدين منظور ابتدا براساس تحقيقات پيشين مولفه ها و شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي پيشنهاد گرديد، سپس بمنظور سنجش روايي و مناسب بودن مولفه ها و شاخص هاي پيشنهادي پرسشنامه ي شماره يک با هدف شناسايي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي بصورت حضوري و الکترونيکي در اختيار گروه تصميم که اساتيد و دانشجويان مجازي دانشگاه سيستان و بلوچستان بودند قرار گرفت .داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه شماره يک با استفاده از نرم افزار spss مورد پردازش قرار گرفته و در تحليل داده ها از آزمون t تک نمونه استفاده شده است. تعداد 7 مولفه و 28 شاخص نهايي گرديد. سپس بر اساس مولفه ها و شاخص هاي نهايي شده مرحله قبل پرسشنامه شماره دو با هدف الويت بندي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي دانشگاهها طراحي و در اختيار تعدا 7 نفر از خبرگان حوزه يادگيري الکترونيکي قرار گرفت . داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه شماره دو با استفاده از تکنيک تحليل شبکه فازي مورد پردازش قرار گرفت .که مولفه هاي اصلي به ترتيب الويت عبارتند از :1-کيفيت اطلاعات1 2- کيفيت خدمات2 3- کيفيت سيستم و زير ساخت3 -4 عوامل پشتيباني4-5خصوصيات استاد5-6 خصوصيات دانشجو6 7 -عوامل محيطي7.
کلمات کليدي:تحليل شبکه فازي-سيستم يادگيري الکترونيکي-مولفه هاي سنجش يادگيري الکترونيکي -دانشگاهها-شناسايي و رتبه بندي
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول :کليات تحقيق
1-1-مقدمه2
1-2- بيان مساله و اهميت تحقيق2
1-3-اهدف تحقيق4
1-4- فرضيه هاي تحقيق5
1-5-روش انجام تحقيق5
1-6- قلمرو تحقيق:6
1-7- مفاهيم و واژگان تحقيق6
فصل دوم:ادبيات نظري تحقيق
2-1-مقدمه9
2-2-آموزش از راه دور9
2-3-سير تكامل آموزش از راه دور9
2-4-مفهوم يادگيري الكترونيكي11
2-5 تعاريف يادگيري الكترونيكي11
2-6-مزاياي يادگيري الکترونيکي13
2-7-چالش هاي يادگيري الکترونيکي در ايران16
2-8- مدلهاي آموزش الكترونيكي18
2-8-1-آموزش همزمان يا کلاسهاي آنلاين18
2-8-2-آموزش غير همزمان يا کلاسهاي آفلاين18
2-8-3-آموزش بر پايه کامپيوتر(CBT)18
2-8-4آموزش بر پايه اينترنت (IBT)19
2-8-5آموزش بر پايه وب ( WBT)19
2-9-سيستم هاي يادگيري الکترونيکي19
2-9-1 سيتم مديريت يادگيري19
2-9-2 سيتم مديريت محتواي آموزشي (LCMS) 20
2-10-مروري بر تحقيقات پيشين:20
2-10-1فاکتورهاي حياتي موفقيت يادگيري الکترونيکي20
2-10-2-مدل هاي موفقيت سيستم هاي اطلاعاتي23
2-10-3 مدل هاي موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي25
2-11-جمع بندي مولفه هاي سنجش موفقيت يادگيري الکترونيکي31
فصل سوم: روش شناسي تحقيق
3-1- مقدمه :35
3-2- مدل تحليلي پژوهش35
3-3-روش تحقيق :41
3-4- ابزار جمع آوري داده ها:41
3-5 جامعه آماري و روش نمونه گيري 42
3-6 روائي پرسش نامه :42
3-7-پايائي پرسشنامه:43
3-8- روش تجزيه و تحليل43
3-9روشهاي تصميم گيري چند معياره MCDM44
3-9-1روشAHP45
3-9-2روشANP45
3-9-3گام هاي فرايند ANP45
3-9-4منطق فازي49
3-9-5مجموعه هاي فازي49
3-9-6اعداد فازي مثلثي50
3-9-7فرايند تحليل شبکه فازي50
فصل چهارم:تجزيه و تحليل داده ها
4-1-مقدمه54
4-2- آمار توصيفي55
4-2-1جنسيت:57
4-2-2 -سطح تحصيلات55
4-2-3- ميزان تجربه در حوزه يادگيري الکترونيکي55
4-2-4- توزيع فراواني پاسخ دهنده گان به تفکيک استاد و دانشجو56
4-2-5 توزيع فراواني سني پاسخ دهندگان56
4-3- آمار تحليلي57
4-3-1 – تجزيه و تحليل داده هاي پرسشنامه شناسايي عوامل موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي57
4-3-1-1 تحليل فرضيه هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………..60
4-3-2- تجزيه و تحليل داده هاي پرسشنامه الويت بندي عوامل موثر بر موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………64.
فصل پنجم : نتيجه گيري
5-1-مقدمه:89
5-2-بحث و نتيجه گيري89
5-3-محدوديت هاي تحقيق93
5-4- پيشنهادهاي عمومي:…………………………………………………………………………………………………………………………………93
5-6-پيشنهادهايي براي تحقيقات آينده95
مراجع97
پيوستها:
پيوست الف : پرسشنامه شماره1………………………………………………………………………………………………………….102
پيوست ب : پرسشنامه شماره 2 …………………………………………………………………………………………………………107
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول2-1 تحقيقات انجام شده در ارتباط با مولفه هاي سنجش موفقيت يادگيري الکترونيکي…………………….32
جدول3-1 مولفه هاو شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم يادگيري الکترونيکي دانشگاهها ………………………39
جدول 3-2مقياس متغيير هاي زباني با اعداد فازي مثلثي46
جدول 4-1 نتايج اندازه هاي KMO و آزمون كرويت بارتلت و ضرايب اعتبار عامل ها57
جدول4-2 ماتريس عامل هاي چرخش يافته به شيوه واريماكس و تحليل گويه ها58
جدول4- 3بررسي پايايي پرسشنامه با استفاده از آزمون الفاي کرونباخ59
جدول 4-4 آزمون ضريب همبستگي پيرسون بين عوامل و كل آزمون60
جدول 4-5بررسي ميانگين و انحراف معيار سوالات پرسشنامه بر اساس نظر متخصصان60
جدول 4-6 بررسي مقايسه اي نظر متخصصان بر اساس آزمون T61
جدول 4-7ميانگين مقايسات زوجي مولفه ها نسبت به هدف (ماتريس W21)67
جدول 4-8:ماتريس W22 مولفه هاي سيستم يادگيري الکترونيکي68
جدول 4-9 :ماتريس WI مولفه هاي سيستم يادگيري الکترونيکي69
جدول4-10 وزن فازي هر يک از مولفه هاي موفقيت سيستم يادگيري الکترونيکي69
جدول 4-11ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي کيفيت سيستم و زير ساخت (ماتريس W21)71
جدول 4-12 :ماتريس W22 شاخص هاي کيفيت سيستم و زير ساخت71
جدول4-13 :ماتريس WI شاخص هاي کيفيت سيستم و زير ساخت72
جدول4-14 وزن فازي هر يک از شاخص هاي کيفيت سيستم و زير ساخت72
جدول4-15 ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي کيفيت خدمات (ماتريس W21)74
جدول4-16 :ماتريس W22 شاخص هاي کيفيت خدمات با يکديگر74
جدول4-17 :ماتريس WI شاخص هاي کيفيت خدمات74
جدول4-18 وزن فازي هر يک از شاخص هاي کيفيت خدمات75
جدول 4-19ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي کيفيت اطلاعات (ماتريس W21)77
جدول4-20 :ماتريس W22 شاخص هاي کيفيت اطلاعات77
جدول4-21 :ماتريس WI شاخص هاي کيفيت اطلاعات78
جدول 4-22 وزن فازي هر يک از شاخصهاي کيفيت اطلاعات78
جدول 4-23ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي خصوصيات دانشجو (ماتريس W21)80
جدول 4-24 :ماتريس W22 شاخص هاي خصوصيات دانشجو80
جدول 4-25 :ماتريس WI شاخص هاي خصوصيات دانشجو81
جدول4-26 وزن فازي هر يک از شاخصهاي خصوصيات دانشجو81
جدول4-27 ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي خصوصيات استاد (ماتريس W21)83
جدول 4-28ماتريس W22 شاخص هاي خصوصيات استاد83
جدول 4-29 :ماتريس WI شاخص هاي خصوصيات استاد84
جدول 4-30 وزن فازي هر يک از شاخصهاي خصوصيات استاد84
جدول4-31 ميانگين مقايسات زوجي شاخص هاي عوامل پشتيباني (ماتريس W21)86
جدول4-32 :ماتريس W22 شاخص هاي عوامل پشتيباني86
جدول4-33 :ماتريس WI شاخص هاي عوامل پشتيباني87
جدول4-34 وزن فازي هر يک از شاخصهاي عوامل پشتيباني87
جدول5-1 : وزن هر يک از مولفه ها و شاخص هاي موفقيت سيستم يادگيري الکترونيکي91
جدول 5-2 مقايسه مدل تحقيق با مدل هاي مشابه…………………………………………………………………………………………92
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-2 مقياس متغيرهاي کلامي با اعداد فازي مثلثي……………………………………………………………………………….47
نمودار4-1 توزيع فراواني جنسيت پاسخ دهندگان54
نمودار4-2 توزيع فراواني سطح تحصيلات پاسخ دهندگان55
نمودار 4-3 توزيع فراواني ميزان تجربه در حوزه يادگيري الکترونيکي پاسخ دهندگان55
نمودار4-4 توزيع فراواني پاسخ دهندگان به تفکيک استاد و دانشجو56
نمودار4-5رده سني پاسخ دهندگان56
نمودار4-6نمودار سنگ ريزه به منظور نمايش تعداد عامل هاي پرسشنامه59
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 2-1- عوامل حياتي موفقيت يادگيري الکترونيکي22
شکل 2-2-ابعاد رضايت يادگيرنده الکترونيکي23
شکل 2-3-مدل موفقيت سيستم هاي اطلاعات24
شکل 2-4- مدل اصلاح شده موفقيت سيستم هاي اطلاعات25
شکل2-5 مدل موفقيت يادگيري الکترونيکي 26
شکل 2-6-مدل هاي ارزيابي يادگيري الکترونيکي27
شکل 2-7- مدل موفقيت اجتماع هاي آنلاين27
شکل 2-8 – مدل سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري آنلاين28
شکل 2-9- مدل پذيرش فناوري (TAM) در سيستم هاي يادگيري آنلاين29
شکل 2-10- مدل شش ضلعي(HELAM) ارزيابي يادگيري الکترونيکي 29
شکل2-11-مدل پذيرش سيستم هاي يادگيري الکترونيکي.30
شکل2-12-مدل ارزيابي سيستم هاي يادگيري الکترونيکي31
شکل 3-1 مولفه ها و شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي در دانشگاهها……………36
شکل3-2فرايند سلسله مراتب و فرايند شبکه48
شکل 3-3 عدد فازي مثلثي50
شکل4-1 تعامل مولفه هاي سيستم يادگيري الکترونيکي با يکديگر66
شکل4-2 تعامل شاخص هاي مولفه‌ي کيفيت سيستم و زير ساخت با يکديگر70
شکل 4-3تعامل شاخص هاي مولفه‌ي کيفيت خدمات با يکديگر73
شکل 4-4 تعامل شاخص هاي مولفه‌ي کيفيت اطلاعات با يکديگر76
شکل 4-5تعامل شاخص هاي مولفه‌ي خصوصيات دانشجو79
شکل 4-6 تعامل شاخص هاي مولفه‌ي خصوصيات استاد82
شکل4-7 تعامل شاخص هاي مولفه‌ي عوامل پشتيباني85

1-1-مقدمه
در اين فصل به كليات و مفاهيم تحقيق پرداخته مي شود، مطالب اين فصل شامل: بيان مسأله و اهميت تحقيق،اهداف تحقيق، سئوالات و فرضيه هاي تحقيق،روش انجام تحقيق ،ابزار گردآوري داده ها،قلمرو تحقيق و مفاهيم و واژگان تحقيق است.
1-2- بيان مساله و اهميت تحقيق:
اختراعات بشري غالبا تغييرات شگرفي در زندگي بشريت ايجاد نموده اند، اما همه اين اختراعات داراي ارزش و تاثيرگذاري يكساني نيستند. در عصر حاضر يكي از مهمترين آنها كه حقيقتا تحول بارزي را در زندگي انسان ايجاد نموده است، پيدايش رايانه بوده است كه سرآغاز آن به سال هاي دهه 1950 مي رسد . اما تغييرات ناشي از رايانه زماني به اوج خود رسيد كه شبكه هاي ارتباطي بين آنها رشد نمود و اينترنت با از ميان برداشتن فاصله هاي فيزيكي و موانع ارتباطي موجود، دنياي مجازي را رقم زد. بدنبال بكارگيري فناوري هاي جديد در سيستم هاي اطلاعاتي آموزش هم دستخوش تغيير و تحولات بسياري شده است(Ozpolat & Kare , 2009). بنابراين مفهوم پيشين يادگيري الكترونيكي نيز در حال تغييرات اساسي است و به كلاس هاي حضوري محدود نمي شود (روزنبرگ 1383; Wang, 2007).يادگيري الكتروني به استفاده از وسايل الكترونيكي براي يادگيري، از جمله تحويل محتوا از طريق رسانه هاي الكترونيكي مانند اينترنت، صوتي، ويدئويي، پخش ماهواره، تلويزيون هاي تعاملي و سي دي اشاره دارد (Kaplan&Anderson, 2000) .گسترش سريع اينترنت با گرايش به سمت استقلال از مكان آموزش به فرد، يك انگيزه اي براي دانشگاهها شده است تا در بخش الكترونيكي سرمايه گذاري كنند(Accles, 1997). در كشور ايران نيز امكان دسترسي به آموزش عالي در قالب كلاس هاي حضوري براي بسياري از متقاضيان وجود ندارد ولي مي توان ضعف در پاسخگويي روشهاي سنتي را با بكارگيري سيستم هاي يادگيري الكترونيكي جبران نمود ( يعقوبي و همكاران1387). با اين حال، توسعه و مديريت بهبود مستمر سيستم هاي آموزش الكترونيكي مؤسسات آموزشي و صنعتي را كاملا به چالش كشانده است و در آن ارزيابي به يك نياز ضروري تبديل گرديده است (Accles, 1991). افزايش سريع تعداد مؤسسات ارائه دهنده يادگيري الكترونيكي از يك سو و رشد كمي رشته هاي موجود آن از سوي ديگر اين سؤال را مطرح مي سازد كه اين مراكز تا چه اندازه اي در پياده سازي و اجراي دوره هاي يادگيري الكترونيكي موفق بوده اند و تا چه اندازه اي توانسته اند مهمترين هدف نظام آموزشي خود را كه همانا ارتقاء كيفيت يادگيري و پيشرفت تحصيلي دانشجويان است را برآورده سازند(صمدي 1389).اما آنچه كه اهميت بحث را روشن تر مي سازد، تلاش براي كسب موفقيت در استفاده از يادگيري الكترونيكي و سنجش ميزان موفقيت اين سيستم ها است.(Delone,2003) وتلاش ناموفق براي پياده سازي يادگيري الكترونيكي، موجب از دست دادن سرمايه خواهد شد(Govindasamy,2002) . لذا از سال 1992در چندين تحقيق به بررسي موفقيت سيستم هاي اطلاعاتي و سنجش آن به طريق تجربي پرداخته شده است(Wang Et Al , 2007). محققان زيادي از رشته هاي مختلف از قبيل:كامپيوتر، سيستم هاي اطلاعاتي، روانشناسي، تكنولو‍ژي، آموزشي سعي كرده اند كه سيستم هاي يادگيري الكترونيكي را ارزيابي كنند. بعضي از آنها روي عامل انساني ( رضايت دانشجو و استاد )، بعضي روي تكنولوژي آموزشي وبعضي روي مواد آموزشي تمركز كرده اند (Liaw,Huang,& Chen2007). براي شناسايي و بررسي فاكتورهاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي مي توان مدل هايي كه در زمينه سيستم هاي اطلاعاتي مطرح شده اند را نام برد. مدل موفقيت سيستم هاي اطلاعاتي دلون ومك لين، مدلي است كه مي تواند به فهم اين مطلب كمك كند (Petter& Mclean,2002) .اين مدل براي اولين بار در سال 992 توسط دلون مورد توسعه وبازنگري قرار گرفت. مدل اصلاح شده دلون و مك لين شامل6بعد مي باشد كه عبارتند از: قصد استفاده از سيستم- رضايت كاربر- منافع حاصل از سيستم هاي اطلاعاتي (Delon& Mclean,2003;Wang2007).از آنجا كه سيستم هاي يادگيري الكترونيكي نوعي خاصي از سيستم هاي اطلاعاتي هستند(Wang Et All,2007; Lee ,2008) . مي توان مدل اصلاح شده دلون و مك لين را براي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي نيز بكار برد. در اين راستا وانگ و همكاران وي، از مؤلفه هاي مذكور(بدون در نظر گرفتن روابط بين آنها) براي اولين بار در سيستم هاي يادگيري الكترونيكي در سازمانها استفاده كردند.(Wang Et All ,2007) . سپس لين مدل مذكور را با حذف مؤلفه منافع حاصل از سيستم و در نظر گرفتن كليه روابط بين مؤلفه هايي براي سيستم هاي يادگيري الكترونيكي استفاده نمود(Lin,2007) . لازم به ذكر است كه در هر مورد بكارگيري مدل دلون و مك لين، ميزان موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي تنها از ديدگاه يادگيرنده مورد بررسي قرار گرفته است و با توجه به اينكه استاد نيز در يادگيري الكترونيكي نقش بسيار مهمي دارد براي بكارگيري صحيح مدل، علاوه بر در نظر گرفتن كليه مؤلفه ها و روابط بين آنها ديدگاه استاد نيز بايد مورد بررسي قرار گيرد. در تحقيقي ديگر كه توسط اوزكان و كوسلر انجام شده با استفاده از مدل اصلاح شده دلون و مك لين، يك مدل شش ضلعي براي يادگيري الكترونيكي 8(HELAN) ارائه و در يكي از دانشگاههاي تركيه مورد آزمون قرار گرفت كه ابعاد اين مدل عبارتند از محتوا (اطلاعات)- نگرش استاد – كيفيت خدمات- كيفيت سيستم- عوامل پشتيباني كننده نگرش و ديدگاه يادگيرنده(Ozkan & Koseler,2009). در اين تحقيق روابط بين مؤلفه ها درنظر گرفته نشده است .لازم به ذكر است يکي از مهمترين ضعف هاي مدل هاي پيشين اين است که اهميت نسبي مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي بصورت کمي قابل سنجش نيستند. به عبارت ديگر شناسايي اينکه کدام مولفه ارزيابي را بيشتر تحت تاثير قرا مي دهدتا حدي دشوار است . فرايند تحليل شبکه9 اين مشکل را برطرف مي کند و وزن هر مولفه را بصورت کمي محاسبه و رتبه بندي مي کند.با توجه به انتقادي که بر تحليل شبکه کلاسيک وارد شده است ، ترکيب فرايند تحليل شبکه و منطق فازي به عنوان راهي براي رفع نارسايي هاي مطرح شده است.
بنابراين در پايان نامه حاضر براساس تحقيقات پيشين و مطالعه و بررسي مجدد و دريافت نظر خبرگان، مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي در دانشگاهها، شناسايي سپس جهت مشخص کردن الويت و وزن هر مولفه و شاخص ازفرايند تحليل شبکه فازي استفاده مي گردد. اميد است يافته هاي اين تحقيق به مديريت بهتر سيستم هاي يادگيري الكترونيكي و توسعه يادگيري الكترونيكي مؤثر بينجامد.
1-3-اهدف تحقيق:
فقدان چارچوبي جامع و بومي براي سنجش موفقيت سيستم يادگيري الكترونيكي در نظام آموزشي عالي كشور و همچنين عواملي كه موجبات موفقيت يا شكست محيط هاي يادگيري الكترونيكي را فراهم مي كنند ضرورت چنين تحقيقي را ايجاب كرده است. در اين تحقيق تلاش شده است كه با استفاده از مدل ها و تحقيقات پيشين بخصوص با استفاده از مدل شش ضلعي اوزكان و كوسلر، چارچوبي جامع و بومي براي سنجش ميزان موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي با رويكرد تحليل شبکه فازي در دانشگاهها ارائه گردد.
اين تحقيق 2 هدف دارد:
هدف اول: شناسايي مولفه ها و شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي.
هدف دوم: رتبه بندي مولفه ها و شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي.
1-4- فرضيه هاي تحقيق:
در راستاي اين تحقيق فرضيه هاي زير تعريف مي گردد:
کيفيت سيستم يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
کيفيت خدمات يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
کيفيت اطلاعات يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
خصوصيات دانشجو يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
خصوصيات استاد يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
عوامل پشتيباني يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
عوامل محيطي يکي از مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي است .
1-5-روش انجام تحقيق:
اين تحقيق از نظر هدف كاربردي- توسعه اي و توصيفي، از نظر نوع همبستگي و از نظر استراتژي پيمايشي است.روش گردآوري اطلاعات مورد نياز در مرحله تدوين: ادبيات كتابخانه اي، جستجو در اينترنت، مطالعه مقالات، كتب، مجلات، پايان نامه ها و ساير پايگاه هاي علمي معتبر مي باشد. براساس مباني نظري تحقيق و استفاده از مدل هاي سنجش ميزان موفقيت سيستم هاي يادگيري الكترونيكي، مولفه ها و شاخص هاي سنجش موفقيت سيستم يادگيري الكترونيكي پيشنهاد مي گردد. سپس پرسشنامه اي بر اساس مولفه ها و شاخص هاي پيشنهادي طراحي و در اختيار گروه تصميم که دانشجويان و اساتيد دانشگاه سيستان و بلوچستان هستند قرار مي گيرد, داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه شماره يک با استفاده از نرم افزار spss مورد پردازش قرار گرفته و در تحليل داده ها از آزمون t تک نمونه استفاده شده است . سپس بر اساس مولفه ها و شاخص هاي نهايي شده مرحله قبل پرسشنامه شماره دو با هدف الويت بندي عوامل موثر بر موفقيت سيستم هاي يادگيري الکترونيکي دانشگاهها طراحي و در اختيار تعدا 20 نفر از خبرگان حوزه يادگيري الکترونيکي قرار گرفت . داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه شماره دو با استفاده از تکنيک تحليل شبکه فازي مورد پردازش قرار گرفت .
1-6- قلمرو تحقيق:
قلمرو موضوعي اين تحقيق مربوط به مفاهيم و مولفه هاي سنجش موفقيت سيستم يادگيري الکترونيکي مي باشد.
قلمرو مکاني اين پژوهش دانشگاه سيستان و بلوچستان مي باشد.
اين پژوهش پس از مطالعات اکتشافي بطور رسمي در بهمن ماه سال1390شروع و در شهريور1391 پايان يافت .داده هاي آن در مقطع زماني ارديبهشت1391 و مرداد 1391 جمع آوري گرديده است.
1-7- مفاهيم و واژگان تحقيق:
تعاريف کليدي برخي از واژگان موجود درتحقيق :
يادگيري الكترونيكي: عبارت است از فراهم آوري و استفاده از دانش توزيع شده از طريق رسانه هاي الكترونيكي و مبتني بر فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي مانند: ماهواره، تلفن هاي تصويري، لوح هاي فشرده و انواع شبكه هاي رايانه اي.
فاکتورهاي حياتي موفقيت :چيزهايي هستند که بايد انجام شود، اگر يک شرکت قصد داشته باشد موفق گردد.
کيفيت سيستم و زير ساخت :کيفيت سيستم اشاره به عملکرد مناسب در رابطه با کنترل يادگيرنده دارد . در واقع کيفيت فني سيستم ، موفقيت فني را اندازه گيري مي کند.
کيفيت اطلاعات و محتوا : کيفيت اطلاعات اشاره به کيفيت اطلاعات ارائه شده توسط سيستم يادگيري الکترونيکي دارد .
کيفيت خدمات : کيفيت خدمات تاثير قابل توجهي در رضايتمندي مشتريان دارد.کيفيت خدمات را مي توان توسط ابعاد:قابليت اطمينان، پاسخگويي، اطمينان و اعتماد و در نهايت همـدلي اندازه گيري نمود .
ويژگي هاي دانشجو : يادگيري الکترونيکي در صــورتي که يادگيرندگان از سيستم يادگيري الکترونيکي استفاده نکنند هيچ ارزشي ندارد.
ويژگي هاي استاد: نقش مهمي در درک اثر بخشي سيستم هاي يادگيري الکترونيکي بازي مي کند. مطالعات نشان مي دهد که کنترل ياد دهنده به وسيله تکنولوژي به همراه زمان کافي براي برقراري ارتباط با دانشجويان روي نتيجه يادگيري الکترونيکي اثر دارد.
محيط يادگيري الکترونيکي: محيط يادگيري الکترونيکي اشاره به جايي که دانشجويان در آن دسترسي به منابع آنلاين، استفاده از سيستم براي دسترسي به برنامه درسي انلاين را دارند.
عوامل پشتيباني :عواملي از قبيل حمايت هاي مالي و شرايط فرهنگي و سياسي.
فرايند تحليل شبکه : يکي از روشهاي پر کاربرد در تصميم گيريهاي چند معياره، فرايند تحليل شبکه است. اين روش گسترش يافته فرايند تحليل سلسله مراتبي است . در فرايند تحليل شبکه تعاملات10، وابستگي ها 11چه دروني (درون يک دسته ) و چه بيروني (بين شاخص ها ) به گونه اي شفاف بين عناصر12 و خوشه ها13 و همچنين گزينه ها و معيارها وجود دارد . عناصر يک خوشه ممکن است رو ي يکديگر يا روي عناصر خوشه ديگر تاثير گذارند .

2-1-مقدمه:
در اين فصل به مرور پيشينه تحقيقات مرتبط با اين موضوع پرداخته خواهد شد . بدين منظور ابتدا مفاهيم و تعاريف آموزش از راه دور، سير تکامل، مزايا و معايب، سيستم هاي يادگيري الکترونيکي و در پايان نقاط ضعف و قوت مدل هاي سنجش موفقيت سيستم هاي اطلاعاتي و يادگيري الکترونيکي پيشين مورد برسي قرار خواهد گرفت .
2-2-آموزش از راه دور:
در عصر حاضر در اثر تغيير و پيشرفت اجتماعي، آموزش به عنوان حقوق اوليه انسانها شناخته شده است. بسياري از دانشمندان معتقد هستند كه شرايط يادگيري بايد چنان سازماندهي شود كه هر يادگيرنده براساس توانايي هاي خود به فعاليت و يادگيري بپردازد (محمد شريعتمداري).
افزايش تقاضا براي آموزش، تنوع انتظارات مردم از مراكز آموزشي، تأسيس مراكز آموزش جديد و رقابت بين آنها از جمله چالشهايي بوده است كه نظام آموزشي جهان را بسوي آموزش از راه دور متمايل كرده است.
2-3-سير تكامل آموزش از راه دور:
دسته بندي فناوري هاي آموزش از راه دور در قالب نسل هاي مختلف بر مبناي ابزارهاي فناوري مورد استفاده به صورت زير است:
الف) نسل اول آموزش از راه دور:
اين نسل آموزش از راه دور به آموزش يا مطالعه‌ مكاتبه‌اي بر مي‌گردد كه ويژگيهاي اين نسل عبارتند از: شكل‌گيري فناوريهاي نوشتاري و خودآموزها، استفاده از پست براي برقراري ارتباط دو طرفه، البته بايد متذكر شد كه اين نوع ارتباط بصورت غير همزمان بوده و داراي تاخير زماني زيادي نيز بوده است. گستره يادگيرندگان دراين نسل خيلي زياد نبوده، همچنين فاصله آنها نسبت به يكديگر و معلم تقريباً كم است ( از لحاظ پراكندگي جغرافيايي). بصورت كلي اين سيستم آموزشي سنت شكني كرده و امكان آموزش انعطاف پذيررا براي يادگيرندگان و علاقمندان به مطالعه و ياگيري فارغ‌ از عوامل زماني و مكاني فراهم مي‌نمايد.
ب) نسل دوم آموزش از راه دور:
در اواخر دهة 1960 شكل گرفته و رشد يافته‌است ( نيپر به نقل از فينگر، گلين، رونفرلگ و كالرولين,2001) . اين نسل به عنوان ( ارتباط از راه دور) يا ( آموزش از راه دور چند رسانه‌ايها) تلقي مي‌گردد كه از فناوريهاي نسل گذشته همچون فناوريهاي نوشتاري و ارتباطات پستي فراتر مي‌رود ( كيرك وود, 1998). اصطلاح ارتباطات از راه دور به استفاده از كانالهاي ارتباطي الكترونيكي از قبيل ( فناوريهاي كابلي، نوري، راديو، و غيره ) كه براي ارسال يا دريافت سيگنالهاي صوتي و تصويري و ارتباطات داده‌ها بر مي‌گردد. ( الگرين و پاركر1994 : 330، نقل از گريسون 1995: 326). به بيان ساده‌تر ارتباطات از راه دور به تبادلهاي ارتباطات الكترونيكي در مسافتهاي دور دست بر مي‌گردد ( گريسون 1995). بنابراين در نسل دوم علاوه بر آنكه از فناوريهاي نسل گذشته استفاده مي‌شود، فناوريهاي ارتباطي همچون تلفن، تله‌كنفرانس ( ديداري، شنيداري و كامپيوتري) را بكار مي‌گيرد.
ج )نسل سوم آموزش از راه دور:
اين نسل در كل به دنبال فراهم آوردن امكان يادگيري با بكارگيري قابليتهاي كامپيوتر است. كيرك وود (1998) اظهار مي‌دارد كه اين نسل بر تعامل و گفتگوي بين مشاركت كنندگان در فرآيندهاي آموزشي تأکيد بيشتري نسبت به دو نسل قبل داشته ‌است. آغاز اين نسل قبل از دهة 1980 بوده و ظهور فناوريهاي ارتباطي شبكه‌ها، فناوريهاي ماهواره‌اي موجب تسهيل در انتقال محتواي آنالوگ ديجيتال به ايستگاههاي كامپيوتري شد.( گرنگر و پاسريني 2000). اين فنارويها امكان تعامل به موقع‌ همراه با ويدئوكنفرانس دو طرفه يا تعامل تصويري يك طرفه و ارتباط شنيداري دو طرفه را براي اين شكل از آموزش فراهم مي‌آورند.
د)نسل چهارم آموزش از راه دور:
گرانگر پاسريني(2000) نسل جديدي را در آموزش از راه دور مشخص كرد كه منجر به استفاده مستقيم از اينترنت شده‌است. فناوريهاي اينترنتي سيستمهاي انتقال دهنده گذشته را در ارائه آموزش بسيار توانمندتر كرده‌اند و مولفه‌هاي يادگيري مشاركتي را به آن اضافه كرده‌اند. آنها معتقدند كه اين نسل تنها مشروط به استفاده از اينترنت است و از ذهنيت گرايي بيشتر در جهت رويكرد سازنده‌گرايي حركت كرده‌است. همچنين آنها اظهار مي‌دارند كه از جمله آخرين مدلهاي طراحي تلقي مي‌گردد كه قدم به قدم پيش رفته و روشهاي ذهنيت‌گرايي را با طراحي انعطاف پذير و استراتژيهاي سازنده‌گرايي تركيب مي‌كند و منجر به فراهم آوردن محيط يادگيري غني‌تر مي‌شود. ( به نقل از فينگر، گلين، راتولگ و كارولين 2001 : 3 )
2-4-مفهوم يادگيري الكترونيكي:
يادگيري الكترونيكي زير مجموعه اي از آموزشهاي از راه دور است كه از اواسط دهه 1980رايج شد، و با گسترش استفاده از اينترنت با سرعت زيادي رشد وتوسعه يافته است (Kanuka & Anderson,2007) .
آموزش از راه دور روشي براي آموزش است كه شامل 5 عنصر اصلي مي باشد كه عبارتند از: جدا بودن ياد دهنده و يادگيرنده، تاثير يك سازمان آموزشي، استفاده از رسانه فني براي برقراري ارتباط و امكان دستيابي به اهداف آموزشي و اجتماعي (Choi, Et Al,2007) . يادگيري الكترونيكي، جديد ترين شيوه از سير تكاملي آموزش از راه دور است.(Liaw,2008) .
2-5 تعاريف يادگيري الكترونيكي:
تعاريف بسياري براي يادگيري الكترونيكي ارائه شده است و دانشمندان، تعاريف فراواني را در اين مورد بيان كرده اند.لذا به عنوان نمونه ، در ذيل ،چند مورد از تعريف هاي مذبور آمده است .
* بوردان و وگن: يادگيري الكترونيكي را تحويل محتواي آموزشي از طريق رسانه هاي الكترونيكي، ماهواره ها، لوح هاي فشرده، اينترنت و اينترانت مي دانند(بوردان,2000).
* بوچي، و استون ابراز مي كنند كه يادگيري الكترونيكي پيشبرد يادگيري با استفاده از فناوري است، كه يادگيرنده در آن با استفاده از فناوري هاي پيشرفته مانند همايش از راه دور، گروه هاي بحث و آموزشي از طريق وب به دانش و اطلاعات دسترسي پيدا مي كند(بوچي,1999).
* هال معتقد است كه يادگيري الكترونيكي فرايندي است كه از طريق رايانه، اينترنت، اينترانت انجام مي شود. و اظهار مي دارد كه بكارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات در يادگيري، اشاره برمفهوم يادگيري الكترونيكي دارد (هال,2000).
* برج، معتقد است كه يادگيري الكترونيكي، بدست آوردن دانش از طريق رسانه ها است.
* مور: يادگيري الكترونيكي پيشرفته ترين روش يادگيري مبتني بر فناوري است و بطور كلي به يادگيري بصورت الكترونيك از طريق وب يا هر نوع بستر ارتباطي ديگر گفته مي شود. استفاده از فناوري اطلاعات براي مديريت، طراحي، ارائه، انتخاب، تبادل، هدايت و راهبري پشتيباني و توسعه يادگيري را يادگيري الكترونيكي گويند (مور,1990: 245).
* سيفي و همكاران، يادگيري الكترونيكي، يادگيري برپايه اينترنت بوده و از بخشهاي زير تشكيل مي شود(سيفي 1388).
الف ) مبادله مطالب از طريق ساختار هاي ارتباطي نوين
ب) مديريت يادگيري
ج) يك اجتماع شبكه اي از يادگيرندگان ، توسعه دهندگان مطالب و متخصصان
* فيزلي :آموزش از راه دور روشي است براي توصيف انواع ترتيبات آموزشي كه فراگير و استاد به طور معمول از لحاظ مكان يا زمان از يكديگر جدا باشند در حاليكه ارتباط بين آنها از طريق رسانه برقرار مي شود (فيزلي,1982).
* يونسكو: در توصيف مفهوم آموزش الكترونيكي، آنرا فرآيند نظام مندي بمنظور ارائه آموزش و پرورش به يادگيرندگان كه از نظز زمان و مكان از يكديگر جدا هستند و به نظام آموزش سنتي دسترسي ندارند مي داند كه با استفاده از رسانه هاي گوناگون، مواد چاپي، نوارهاي صوتي، برنامه هاي راديويي، ماهواره، تلفن، كامپيوتر و ساير وسايل ارتباط الكترونيكي صورت مي پذيرد (يونسكو, 1987: 95) .
از مجموع تعاريف ذكر شده مي توان دريافت كه ديدگاه دانشمندان در زمينه يادگيري الكترونيكي مشابه است و به طور كلي اين تعريف جامع را مي توان براي يادگيري الكترونيكي ارائه نمود. يادگيري الكترونيكي عبارت است از فراهم آوري و استفاده از دانش توزيع شده از طريق رسانه هاي الكترونيكي و مبتني بر فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي همانند ماهواره، تلفن هاي تصويري، لوح هاي فشرده و انواع شبكه هاي رايانه اي.

2-6-مزاياي يادگيري الکترونيکي:
در عصر اطلاعات دانش و مهارت انسان بايد به طور پيوسته توسعه و ارتقا يابد تا بتواند او را با رشد روز افزون فناوريهاي جديد همسو و همراه سازد.يادگيري الکترونيکي به ما قدرت مي دهد تا بيشتر بدانيم و سريع تر ياد بگيريم و اين يادگيري را با صرف هزينه اي کمتر به دست آوريم.يادگيري الکترونيکي محتواي آموزشي را در قالبهاي گوناگون ارائه کرده و موجب افزايش ميزان دسترسي فراگيران به دانش و يادگيري مادام العمر شده و کيفيت خدمات آموزشي را افزايش داده و نيز موجب تسريع برنامه هاي آموزشي مي شود .در زير مهم ترين مزاياي يادگيري الکترونيکي بطور اجماع معرفي مي گردد:
* انعطاف پذيري :با بکارگيري شيوه يادگيري الکترونيکي امکان بيشتر دسترسي به دانشجويان ديگر و در نتيجه فرصت تسهيم منابع و اطلاعات و افزايش انعطاف پذيري افزايش مي يابد (يعقوبي و همکاران,1387 ). دسترسي به قالب هاي متنوع مواد آموزشي و به طور کلي شرکت در فرايند يادگيري در مدل الکترونيکي به صورت شبانه روزي و در کليه روزهاي سال امکان پذير است .اين خاصيت انعطاف پذيري، دانشجويان و استادان را قادر مي سازد تا از خانه، محل کار، دانشگاه، يا هر جاي ديگري که مي توانند به کامپيوتر و شبکه دسترسي داشته باشند، در زمان مناسب و به مدت دلخواه در برنامه هاي متنوع يادگيري شرکت کرده و قالب اطلاعاتي متناسب با سليقه ، مهارت و نياز آموزشي خود را شخصا انتخاب کنند.
* ايجاد انگيزه :مهمترين اصل در ايجاد يک محيط آموزشي موفق توانايي ايجاد انگيزه در فراگيران است.به يقين تاکيد بر ارائه ايستا و سنتي محتوا و مواد آموزشي نمي تواند پاسخگوئي نيازها و توقعات دانشجويان عصر اطلاعات باشد.بنابراين لازم است که در نظام آموزشي نوين به روش هاي تازه اي براي ترغيب و ايجاد انگيزش در فراگيران انديشيد و سلايق جديد آنها را کاملا در نظر داشت.در يادگيري الکترونيکي قابليت جلب انگيزه با ارائه دروس بصورت ترکيبي( متن, صوت, ويدئو) وجود دارد. همچنين مديريت تعداد زيادي از دانشجويان را تسهيل مي نمايد.
Canton Et Al ,2004 ; Chen Et Al ,2010)).
* ايجاد استقلال: نظريه هاي آموزشي در محيط هاي يادگيري الکترونيکي فراگيرنده را مستقل از محيط يادگيري در نظر گرفته و تجارب يادگيري، ارتقاي فکر، انگيزه، و عملکرد فراگيران تاکيد ميکنند .يادگيري الکترونيکي براي هر شخص، در هر زمان و در هر مکان، پياده سازي و حمايت برنامه هاي يادگيري الکترونيکي، با استفاده از آموزش و يادگيري الکترونيکي آنلاين امکان پذير مي مي کند (Engelbrecht,2003).در يادگيري الکترونيکي هر دانشجو مي تواند بر اساس استعدادها و نياز شخصي خود مواد درسي را دريافت کرده و به تکرار وتمرين بپردازد.علاوه بر اين او مي تواند از بين قالبهاي گوناگوني نظير متن، اسلايد، فيلم قالب درسي دلخواه خودرا انتخاب کند.در يادگيري الکترونيکي نيازهاي فردي دانشجويان شناخته شده و متناسب با آن پاسخ داده مي شود.به اين ترتيب دانشجو روند آموزش خود را کنترل ميکند، محتوا، قالب، مکان و زمان آموزش خود را تعيين ميکند و به طور کلي مي تواند در فرايند يادگيري خودمحور باشد.
* تعامل با محتوا: شيوه هاي جديد يادگيري الکترونيکي دانشجو را قادر مي سازد تا بدون نياز به حضور مستقيم استاد با محتواي درسي ارتباط برقرار کرده و از متون، اسلايد ها، فيلم ها و جداولي که به صورت الکترونيکي قابل دسترسي است به ميزان و ترتيب دلخواه خود استفاده کند.در چنين ساختاري استادان بايد فعاليت هاي يادگيري را به گونه اي طراحي کنند که دانشجويان را قادر سازد خود به درک مفاهيم و تکميل تکاليف خود بپردازند .در حالي که در شيوه سنتي آموزش، استاد است که ترتيب و نحوه دسترسي دانشجو به محتوا و قالب اطلاعاتي را تعيين و هدايت مي کند.
* تعامل با افراد: هر چند که توجه به خودمحوري و استقلال دانشجو يکي از مهمترين رويکردهاي يادگيري الکترونيکي است اما نبايد اين نکته را از نظر دور داشت که برقراري ارتباطات و ايجاد تعامل بين افراد در هر سيستم آموزشي از شرايط اصلي موفقيت آن سيستم محسوب ميشود.به اين ترتيب در محيط يادگيري الکترونيکي، امکان برقراري تعامل بين يادگيرندگان و استادان يا تعامل يادگيرندگان با يادگيرندگان بدون محدوديت زماني و مکاني بصورت همزمان و غير همزمان صورت مي گيرد( Piccoli Et Al,2001; Maeroff,Et Al, 2007; Wu,Et Al, 2008, Sun Et Al, 2008). همچنين براي دانشجويان و استادان اين امکان را فراهم مي سازد که در فعاليتهاي مربوط به يادگيري مشارکت کرده و به دامنه وسيع تري از منابع دسترسي پيدا کنند(Li Et Al ,2009).
* مديريت فرايند يادگيري: رشد و گسترش ارتباطات انساني و کنترل فرايند يادگيري از سوي استادان، مديران، و برنامه ريزان سيستم آموزشي از اصولي است که در يادگيري الکترونيکي اهميت زيادي دارد.به عبارت ديگر در حالي که آموزش خودمحور دانشجو از مزاياي مهم يادگيري الکترونيکي محسوب مي شود، تقويت همکاري هاي اجتماعي و به عبارتي تقويت اعتماد به عضو يک گروه بودن اصل مهم ديگري است که در يادگيري الکترو نيکي کاملا مورد توجه قرار گرفته و از طريق هدايت دانشجويان به شرکت در فعاليت هاي جمعي، مباحثات گروهي، انتقال نظرات و دريافت بازخود، پاسخگويي به پرسشها، کنترل منظم تکاليف، پيگيري چگونگي پيشرفت دانشجويان محقق مي شود .در يادگيري الکترونيکي استاد نه به عنوان محور که در نقش مدير اهميت پيدا مي کند .مديري که اجزاي فرايند يادگيري اعم از محتواي آموزشي مناسب، تکاليف و جلسات کار گروهي را به خوبي هماهنگ سازد.بديهي است که نقش استاد در محيط الکترونيکي آموزش با نقش او در محيط سنتي معلم مدار بسيار متفاوت است.در اين محيط استاد نقش محوري ندارد بلکه راهنماي دانشجويان براي هدايت آنها در مسير صحيح آموزش محسوب مي شود.
* امکان شبيه سازي: ايجاد محيط هاي مجازي آموزشي يا آزمايشگاه هاي مجازي و به طور کلي شبيه سازي از ديگر امکانات و مزاياي يادگيري الکترونيکي است .اين آزمايشگاه ها بخصو ص د



قیمت: تومان


پاسخ دهید