دانشگاه مازندران
دانشکده مکانيک

پايان نامه کارشناسي ارشد
گرايش تبديل انرژي
عنوان
بررسي عددي تاثير ذرات نانو در مواد تغيير فاز دهنده در يک محفظه بسته مربعي سه بعدي
استاد راهنما
دکتر علياکبر رنجبر
استاد مشاور
دکتر سيد فريد حسينيزاده
نگارش
سينا کاشاني
اسفند 1388

سپاسگذاري
بر خود لازم ميدانم که از زحمات بي شايبه اساتيد ارجمندم دکتر علياکبر رنجبر و دکتر سيد فريد حسينيزاده که مرا در انجام اين پروژه ياري نمودند، تشکر و قدرداني نمايم.
انجام اين کار را مديون تمامي اساتيدي ميباشم که مرا در آموختن ياري نمودند.
تقديم به :
پدر مادر گرامي و مهربانم
چکيده :
افزايش انتقال حرارت و همچنين افزايش راندمان سيستم هاي ذخيره کننده انرژي با توجه به محدوديت منابع طبيعي و با هدف كاهش هزينهها همواره يكي از اساسي ترين دغدغههاي مهندسين و محققين بوده است. اين امر به خصوص در سيالات به دليل كوچكي ضريب رسانش حرارتي از اهميت بيشتري برخوردار است. يكي از مهمترين راههاي دستيابي به اين امر ،كه در سالهاي اخير به آن توجه زيادي شده، افزودن ذرات جامد با رسانش حرارتي بالا در ابعاد نانو مي باشد. انتقال حرارت به همراه تغيير فاز در بسياري از کاربردها بويژه در سيستمهاي ذخيره انرژي حرارتي از اهميت فوق العادهاي برخوردار است. در اين واحدهاي ذخيره انرژي، هدف استفاده از گرماي نهان ذوب در طول فرايند تغيير فاز است. هدف از اين تحقيق بررسي اثر افزودن ذرات نانو به سيال تراکم ناپذير پايه در انتقال حرارت و تغيير فاز ماده مي باشد. در اين تحقيق از يک سيال پايهي آب و چهار نوع نانو ذرهي جامد مس (Cu)، آلومينيم (Al)، TiO2 و اکسيد آلومينيم (Al2O3) براي شش نسبت حجمي متفاوت (2/0، 15/0، 1/0، 05/0، 025/0، 0=?) استفاده شده است. جريان آرام و در محدوده فرض بوزينسک در نظر گرفته شده و نتايج براي سه عدد گراشف 105، 106 و 107 ارائه گرديده است. با استفاده از نرم افزار FLUENT مدلسازي تغيير فاز در جريان آرام سيال انجام شده است و افزودن ذرات نانو به سيال پايه با نوشتن UDF صورت پذيرفته است. نتايج نشان داده است که وجود نانو ذرات معلق در سيال باعث افزايش نرخ انتقال حرارت و کاهش زمان لازم براي انجماد کامل سيال ميشود. همچنين نتايج نشان داده است که عدد ناسلت قبل از شروع تغيير فاز با افزايش نسبت حجمي ذرات نانو افزايش مييابد. همچنين افزودن ذرات مس در ابعاد نانو نسبت به افزودن ديگر ذرات نانو به سيال پايه زمان لازم براي انجماد کامل را بيشتر کاهش مي دهد. مقايسهي نتايج حاصل از حل جريان با تحقيقات پيشين نشان دهندهي همخواني قابل قبول اين نتايج ميباشد.
واژه‌هاي کليدي: انتقال حرارت (Heat Transfer)، نانوسِيال (Nanofluid)، تراکمناپذير(Incompressible) ، حفره (Cavity)، نسبت منظري (Aspect Ratio)
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
فصل اول1
مقدمه1
1-1 مقدمه1
1-3 نانو تكنولوژي4
1-3-1 چرا “نانو” تكنولوژي؟5
1-4 تاريخچه نانو فناوري5
1-5 كاربرد نانو سيالات6
1-6 روشهاي ذخيره انرژي7
1-6-1 ذخيره انرژي به صورت مکانيکي7
1-6-2 ذخيره الکتريکي7
1-6-3-1 ذخيره گرماي محسوس8
1-6-3-2 ذخيره گرماي نهان8
1-6-3-3 ذخيره انرژي ترموشيميايي8
1-7 ويژگيهاي سيستم ذخيره نهان10
1-8 ويژگيهاي مواد تغيير فاز دهنده10
1-10-1-1 پارافينها12
1-10-1-2 غير پارافين‌ها13
1-10-2 مواد تغيير فاز دهنده غيرآلي14
1-10-2-1 هيدراتهاي نمک14
1-10-2-2 فلزات15
1-10-3 اوتکتيکها15
1-11 کپسوله کردن مواد تغيير فاز دهنده15
1-12 سيستم‌هاي ذخيره انرژي حرارتي17
1-12-1 سيستم‌هاي گرمايش آب خورشيدي17
1-13 کاربردهاي مواد تغيير فاز دهنده در ساختمان17
1-14 کاربرد مواد تغيير فاز دهنده در ديگر زمينه ها18
1-15 تکنيکهاي افزايش کارايي سيستم ذخيرهساز انرژي19
1-15-1 استفاده از سطوح گسترش يافته19
1-15-2 استفاده از شبکهاي از PCMها در سيستم20
1-15-3 افزايش هدايت حرارتي PCM21
1-15-4 ميکروکپسوله کردن PCM23
فصل دوم25
پيشينه موضوع و تعريف مسئله25
2-1- مقدمه25
2-2- روشهاي مدلسازي جريان نانوسيال25
2-3- منطق وجودي نانو سيالات28
2-4- پارامترهاي انتقال حرارت در نانوسيالات31
2-4-1- انباشتگي ذرات31
2-4-2- نسبت حجمي ذرات نانو32
2-4-3- حرکت براوني33
2-4-4- ترموفورسيس33
2-4-5- اندازه نانوذرات34
2-4-6- شکل نانوذرات34
2-4-7- ضخامت لايه سيال بين ذرات نانو35
2-4-8- دما36
2-5- انواع نانو ذرات36
2-5-1- نانو سيالات سراميكي36
2-5-2- نانو سيالات فلزي37
2-5-3- نانو سيالات، حاوي نانو لوله هاي كربني و پليمري38
2-6- نظريه هايي بر نانو سيالات39
2-6-1- روابط تئوري ارائه شده در زمينه ضريب رسانش حرارتي موثرنانوسيال39
2-6-2- کارهاي تجربي انجام شده در زمينه ضريب رسانش حرارتي موثر نانوسيال43
2-6-3- کارهاي تجربي انجام شده در زمينه ويسکوزيته موثر نانوسيال44
2-7- کارهاي تجربي انجام شده در زمينهي انتقال حرارت در نانوسيال44
2-8- کارهاي عددي انجام شده در زمينهي انتقال حرارت در نانوسيال درداخل حفره‌ي مربعي45
2-9- کارهاي انجام شده در زمينهي تغيير فاز ماده45
2-10- تعريف مسئله48
فصل سوم49
معادلات حاکم و روشهاي حل49
3-1 فرض پيوستگي49
3-2- معادلات حاکم بر رژيم آرام سيال خالص50
3-3- مدل بوزينسک51
3-4- خواص نانوسيال51
3-5 – معادلات حاکم بر تحقيق حاضر52
3-6- شرايط مرزي و اوليه53
3-7- روش بررسي تغيير فاز در اين پژوهش54
3-7-1 تغيير فاز با مرز مجزا54
3-7-2 تغيير فاز آلياژها54
3-7-3 تغيير فاز پيوسته54
3-8- معادلات حاکم بر روش آنتالپي56
3-8-1 معادله حاكم بر انتقال حرارت بر پايه روش آنتالپي56
3-8-2 معادلات نهايي حاكم بر انتقال حرارت بر پايه روش آنتالپي تعميم يافته58
3-9 مروري بر روشهاي عددي61
3-9-1 روش حل تفکيکي62
3-9-2 روش حل پيوسته64
3-9-3 خطي سازي: روش ضمني و روش صريح65
3-9-4 انتخاب حل کننده67
3-10 خطي سازي69
3-10-1 روش بالادست مرتبه اول70
3-10-2 روش بالادست توان-پيرو70
3-10-3 روش بالادست مرتبه دوم72
3-10-4 روش QUICK73
3-11 شکل خطي شده معادله گسسته شده74
3-12 مادون رهايي75
3-13 حل کننده تفکيکي75
3-13-1 گسسته سازي معادله ممنتوم75
3-13-1-1 روش درونيابي فشار76
3-13-2 گسسته سازي معادله پيوستگي77
4-13-3 پيوند فشار- سرعت78
3-13-3-1 SIMPLE79
3-13-3-2 SIMPLEC80
3-13-3-3 PISO80
3-14 انتخاب روش گسسته سازي81
3-14-1 مرتبه اول و مرتبه دوم81
3-14-2 روش هاي توان- پيرو و QUICK82
3-14-3 انتخاب روش درونيابي فشار82
3-15 انتخاب روش پيوند فشار- سرعت83
3-15-1 SIMPLE و SIMPLEC83
3-15-2 PISO84
3-17 مدلسازيهاي وابسته به زمان84
3-17-1 گسسته سازي وابسته به زمان85
3-17-2 انتگرال گيري زماني ضمني85
3-17-3 انتگرالگيري زماني صريح86
3-17-4 انتخاب اندازه بازه زماني87
3-18 انتخاب روشهاي حل87
3-19 شبکه بندي و گام زماني89
3-19-1 آزمون عدم وابستگي نتايج به تعداد نقاط شبکه و گام زماني89
3-20- مراحل حل مسئله91
فصل چهارم92
بررسي نتايج عددي92
4-1 اعتبار سنجي مسئله93
4-2 اثر افزودن نانو ذرات98
4-3 بررسي اثر افزودن ذرات نانو در مدلهاي گفته شده در قسمت اعتبار سنجي114
فصل پنجم124
5-1 نتيجه گيري124
5-2 فعاليت هاي پيشنهادي براي ادامه کار………………………………………………………………………..126
مراجع127
فهرست شکل ها
عنوان شماره صفحه
شکل 1-1 ديدگاه کلي ذخيره انرژي حرارتي9
شکل 1-2 دستهبندي مواد تغيير فاز دهنده12
شکل1-3- سيستمهاي حاوي چند PCM21
شکل1-4- ساختارهاي فلزي مورد استفاده در سيستم ذخيرهسازي انرژي23
شکل1-5: نمونهاي از ميکروکپسوله PCM، (A) روش اسپري خشک، (B) روش تودهاي24
شکل 2-2- رژيمهاي جريان گاز بر پايهي عدد نادسن.28
شکل 2-3- نمودار تغييرات ضريب رسانش حرارتي نسبت به زمان براي مخلوط آب اکسيد مس [8].32
شکل 2-4- افزايش انباشتگي نانوذرات باافزايش زمان براي مخلوط آب اکسيدمس (1/0=?) الف) 20 دقيقه ب) 60 دقيقه ج) 70 دقيقه [8]32
شکل 2-5- نمودار تغييرات ضريب رسانش حرارتي نسبت به نسبت حجمي ذرات نانو [10]33
شکل 2-6- نمودار تغييرات ضريب رسانش حرارتي موثر نسبت به نسبت حجمي و اشکال متفاوت نانوذرات براي مخلوط آب – اکسيد آلومينيم [14].35
شکل 2-7- نمودار تغييرات ضريب رسانش حرارتي موثر نسبت به ضخامت لايه سيال پيرامون نانوذرات [16 و 17].36
شکل 2-8- نمودار تغييرات ضريب رسانش حرارتي موثر نسبت به دما براي مخلوط آلومينيوم-آب [12]36
شكل 2-9- افزايش رسانايي گرمايي K بخاطر افزايش نسبت حجمي از توده هاي با رسانايي بالا. نمودار شماتيك به ترتيب موارد زير را نشان مي دهد. (I) ساختار قرارگيري بصورت فشرده FCC از ذرات (II) تركيب قرارگيري مكعبي ساده (III) ساختار بي نظم ذرات كه در تماس فيزيكي با هم قرار دارند (IV) توده از ذرات كه بوسيله لايه نازكي از سيالي كه اجازه جريان گرماي سريع در ميان ذرات را مي دهد از يكديگر جدا شده اند.41
شکل 2-10- شکل هندسه مورد نظر49
شکل 3-1: بررسي انتقال حرارت در هندسه مورد نظر57
شکل 3-2- نماي کلي مراحل حلکننده تفکيکي64
شکل 3-3- نماي کلي حل کننده پيوسته65
شکل 3-4- حجم کنترل استفاده شده براي نمايش گسستهسازي70
شکل 3-5- تغيير متغير بين X=0 و X=L (معادله 4-21)72
شکل 3-6- حجم کنترل يک بعدي74
شکل 3-7- زمان لازم براي انجماد کامل سيال در گراشف 105 و نسبت حجمي 1/0 براي مشهاي مختلف89
شکل 3-8- زمان لازم براي انجماد کامل سيال در گراشف 105 و نسبت حجمي 1/0 براي گام هاي زماني مختلف90
شکل 4-1- توزيع ناسلت موضعي روي ديوارهي گرم 0.71=و 0=? الف) 105= ، ب) 106 =94
ج)107 = ]63[94
شکل4-2- مقايسه پروفيل دما در برش مياني حفره مربعي (2/6= ، 105= و 05/0= ? )95
شکل 4-3- مقايسه زمان لازم براي انجماد سيال در دماي 96
شکل 4-4- پروفيل دما در خط مرکزي براي ارتفاع 2097
شکل 4-5- زمان لازم براي انجماد کامل سيال در سيال خالص در مقايسه با افزودن ذرات نانو را در عدد گراشف 10597
شکل 4-6- پروفيلهاي الف) دما و ب) سرعت در برش مياني حفره مربعي98
شکل 4-7- تغييرات ناسلت موضعي نانوسيال آب روي ديواره گرم در نسبت منظري (L/H=1) و105= براي نسبتهاي حجمي متفاوت99
شکل 4-8-الف- کانتور براي درصد حجمي )0% ،10% و20% ( و گراشف 105 (زمان برحسب دقيقه) در صفحه 005/0 Z=101
شکل 4-8-ب- کانتور براي درصد حجمي )0% ،10% و20% ( و گراشف 106 (زمان برحسب دقيقه) در صفحه 005/0 Z=103
شکل 4-9- زمان لازم براي انجماد کامل سيال در سيال خالص در مقايسه با افزودن ذرات نانو را در سه عدد گراشف الف) 105 ، ب) 106 و ج) 107.104
شکل 4-10- مقايسه زمان لازم براي انجماد کامل سيال در سيال خالص و نسبت حجمي 1/0?? در سه گراشف 105، 106 و 107105
شکل 4-11- مدت زمان از بين رفتن اثر انتقال حرارت جابجايي در سيال خالص در گراشف 105105
شکل 4-12- مقايسه مدت زمان ناچيز شدن اثر انتقال حرارت جابجايي در سيال خالص و نانو سيال با در صد حجمي ذرات نانو 1/0?? و 2/0?? در گراشف 105106
شکل 4-13- مقايسه اثر انتقال حرارت جابجايي بر ناحيه خميري شکل در سه گراشف 105، 106 و 107106
شکل 4-14- خطوط جريان در 10ثا نيه نخست فرايند انجماد در گراشف105 با در صد حجمي ذرات نانو 20% در صفحه 005/0=Z108
شکل4-15- مقايسه خطوط جريان در زمان 0 و 10 ثانيه فرايند انجماد در گراشف 105 ، 106 و 107 با در صد حجمي ذرات نانو 20%109
شکل 4-16- توزيع درجه حرارت را بر روي خط مرکزي حفره مربعي در دو زمان الف)5 دقيقه و ب) 12 دقيقه در گراشف 105110
شکل 4-17- مقايسه مدت زمان لازم براي انجماد کامل سيال با اختلاف در جه حرارت بين دو ديوار چپ و راست110
شکل 4-18- زمان لازم براي انجماد کامل سيال در سيال خالص در مقايسه با افزودن ذرات نانو را در گراشف 105 براي الف) C ? 20 =?T ب C ? 30 =?T ج) C ? 50 =?T د) C ? 80 =?T111
شکل 4-19- مقايسه خطوط همدما بين سيال خالص و نانوسيال آب در 05/0= ? و نسبت منظريهاي مختلف112
شکل 4-20- مقايسه مدت زمان لازم براي انجماد کامل سيال الف) براي نسبت هاي منـــظريهاي مختلف ب) براي نسبت هاي منـــظريهاي 5/0 براي گراشف 105 و نسبت حجمي مختلف113
شکل 4-21- مقايسه مدت زمان لازم براي انجماد کامل سيال در عدد گراشف 105 با سيال پايهي آب و ذرات نانو مختلف114
شکل 4-22- حفره مربعي در پژوهش 114
شکل 4-23- کسر حجمي ماده تغيير فاز يافته در دما و درصد حجمي محتلف از نانو ذرات116
شکل 4-24- مرز ناحيه تغيير فاز در درجه حرارت مختلف ديوار چپ و زمان الف) 10 ب) 50116
شکل 4-25- ميدان سرعت نانو سيال با درصد حجمي مختلف و در زمانهاي مختلف118
شکل 4-26- خطوط جريان در 10ثا نيه نخست فرايند انجماد براي ديوار چپ با و در صد حجمي ذرات نانو 20%119
شکل 4-27- منحني توزيع دما بر خط مرکزي افقي حفره در دماي مختلف ديواره چپ و درصد حجمي مختلف از نانو ذرات120
شکل 4-28- حفره مربعي در پژوهش 120
ج)122
شکل 4-29- منحني توزيع دما بر خط مرکزي افقي حفره در دماي مختلف ديواره چپ و درصد حجمي مختلف از نانو ذرات الف) ب) ج) 122
شکل 4-30- کسر حجمي ماده تغيير فاز يافته براي درصد حجمي محتلف از نانو ذرات و ارتفاع مختلف123
الف) ب) ج) 123
فهرست جدول ها
عنوان شماره صفحهجدول 1-1 نقطه ذوب و گرماي نهان پارافين‌ها13
جدول 1-2- نقطه ذوب و گرماي نهان غير پارافين‌ها14
جدول 1-3- نقطه ذوب و گرماي نهان هيدراتهاي نمک16
جدول 1-4- نقطه ذوب و گرماي نهان فلزات17
جدول 1-5- نقطه ذوب و گرماي نهان اوتکتيکها17
جدول 3-1 الگوريتمهاي حل انتخاب شده88
جدول 4-1-خواص ترموفيزيکي سيالات و نانوذرات92
جدول 4-2 خواص سيال پايه، ذرات مس و نانوسيال در نسبت حجمي مختلف93
جدول 4-3 مقادير ناسلت متوسط براي عدد رايلي مختلف94
جدول 4-4 خواص سيال پايه، ذرات مس و نانوسيال در نسبت حجمي 2/0، 1/0، 0= ?115
جدول 4-5- خواص سيال پايه، ذرات مس و نانوسيال در نسبت حجمي 2/0، 1/0، 0= ?121
ليست علائم و اختصارات
Hارتفاع حفره Tدما Tcدماي ديواره سرد Thدماي ديواره گرم Vحجم Sسطح Kضريب هدايت حرارتي ksضريب هدايت حرارتي ذره نانو klضريب هدايت حرارتي ماده تغيير فاز دهنده Lطول حفره ظرفيت گرمايي ويژه Pفشار قطر ذرات نانو Prعدد پرانتل Peعدد پکلت Raعدد رايلي Reعدد رينولدز Grعدد گراشف Knعدد نادسن Nuعدد ناسلت Lگرماي نهان Uمولفه سرعت افقي در راستاي x Vمولفه سرعت عمودي در راستاي y VFنسبت حجمي ذرات نانو به سيال ARنسبت منظري ( (L/H ?چگالي ?نسبت انبساط حجمي نسبت حجمي ذرات نانو به سيال ?نفوذ حرارتي ?ويسکوزيته سينماتيکي ?ويسکوزيته ديناميکي مولکولي Sجامد Lسيال
فصل اول
مقدمه
1-1 مقدمه
انتقال حرارت به همراه تغيير فاز در بسياري از پديده‌هاي فيزيکي در کاربردهاي مختلف صنعتي و غيرصنعتي اتفاق مي‌افتد و برخي از پديده‌هاي طبيعي در اين زمينه عبارتند از: فرايند ذوب شدن برف، يخ زدن آب درياچه‌ها و سوختن شمع. بعضي از پروسه‌هاي صنعتي که همراه با تغيير فاز هستند عبارتند از: جوشکاري و ريخته‌گري.
فرآيند انتقال حرارت به همراه تغيير فاز به خاطر کارهاي انجام شده توسط استفان (Stefan) در سال 1889 به مسأله استفان معروف است.
در ميان کاربردهاي مربوط به فرآيند تغيير فاز، واحدهاي ذخيره‌کننده انرژي حرارتي داراي اهميت فراوان مي باشند چرا که در اکثر پديده‌هاي فيزيکي که به همراه تغيير فاز هستند، اين فرآيند به صورت ناخواسته انجام مي‌گيرد. مثلاً در صنعت ريخته‌گري اگر گرماي نهان آلياژ کمتر باشد طبيعتاً انرژي، هزينه و زمان کمتري براي توليد نياز خواهيم داشت ولي در واحدهاي ذخيره‌کننده انرژي هدف استفاده از گرماي نهان ذوب در طول تغيير فاز مي‌باشد به همين جهت در سال‌هاي اخير واحدهاي ذخيره‌کننده انرژي مورد توجه بسياري از محققين قرار گرفته است. ظرفيت بالاي ذخيره‌سازي انرژي حرارتي باعث مي شود تا امکان ساخت ذخيره‌کننده‌هاي کوچک فراهم گردد و بتوان آن ها را به صورت فشرده توليد کرد اين ويژگي باعث مي‌شود تا استفاده از واحدهاي ذخيره‌کننده انرژي در کاربردهاي تجارتي که معمولاً با محدوديت ابعادي مواجهه هستند، استفاده فراواني داشته باشد به عنوان نمونه مي‌توان از سيستم هاي ذخيره کننده انرژي همراه با تغيير فاز جهت تأمين انرژي حرارتي در مناطق مسکوني استفاده کرد.
براي بيان دليل استفاده از پروسه تغيير فاز جهت تامين انرژي مي‌توان به اين نکته اشاره کرد که يک کيلوگرم بتون مي‌تواند حدود kJ/kg k 1 انرژي ذخيره کند در حالي که يک کيلوگرم Cacl2-6H2O مقدار 190 کيلو ژول انرژي را در طول تغيير فاز مي توانند آزاد يا جذب نمايد.
دانستن عوامل و پارامترهاي موثر بر کارايي ذخيره‌کننده و توانايي تعيين ميزان تاثير اين عوامل بر کارايي سيستم باعث مي‌شود تا بتوان عمل ذخيره‌سازي و تخليه انرژي را بهينه سازي‌ نمود .
امروزه با توجه به کمبود و رو به پايان بودن منابع انرژي فسيلي و مسئله آلودگي هواي ناشي از مصرف اين مواد براي تامين انرژي، موضوع استفاده از انرژيهاي جايگزين اهميت بيشتري يافته است. در حال حاضر نفت، گاز و زغال سنگ 80 درصد از انرژي مصرفي جهان را تامين مي‌کنند. مصرف انرژي در پنجاه سال گذشته بيشتر از مصرف انرژي در دو قرن پيش از آن بوده است. سازمان اطلاعات انرژي آمريکا پيش‌بيني کرده است، مصرف انرژي جهان تا سال 2030 درحدود 57 درصد افزايش خواهد يافت. با توجه به معضلات سوختهاي فسيلي (آلودگي محيط زيست، منابع محدود و پايان‌پذير، تجديد ناپذيري و تأثير مستقيم سياست بر آن) دنيا به انرژي‌هاي نو شامل خورشيد، باد (براي ماشينهاي بادي امروزي)، بيو انرژي، زمين گرمايي، هيدروژن، انرژي هسته‌اي و … تمايل نشان داده است.
يکي از انرژي هاي نو انرژي خورشيدي مي باشد که مهمترين موضوع در انرژي خورشيدي، جذب و ذخيره آن است. جذب انرژي خورشيدي توسط کلکتورهاي مختلف براي اهداف متفاوتي از جمله: توليد برق، گرمايش آب، گرمايش فضا و … صورت مي‌گيرد. فراواني و ارزان بودن انرژي در بعضي از ساعات شبانه روز از دلايل مهم ذخيره انرژي است. انرژي خورشيدي در روز به وفور يافت مي‌شود ولي يکي از اشکالات مهم اين انرژي عدم دسترسي به آن در شب مي‌باشد که به کمک ذخيره انرژي مي‌توان از اين انرژي در ساعات نبود خورشيد نيز بهره برد. در بعضي کشورها مثل چين که بيشتر از انرژي الکتريکي براي گرمايش منازل استفاده مي‌شود، با توجه به ارزان بودن انرژي الکتريکي در روز و گران بودن تعرفه در شب حدود 5/1 برابر ( به دليل ساعات اوج مصرف )، ذخيره انرژي از راهکارهاي مهم به شمار مي‌آيد.
ذخيره انرژي به شکلهاي مکانيکي، الکتريکي و حرارتي صورت مي‌گيرد. ذخيره انرژي حرارتي به شکل محسوس (از طريق گرماي ويژه موادي مانند آب، زمين و …) و نهان (از طريق تغيير فاز موادي مانند پارافين، هيدراتهاي نمک و …) انجام مي‌گيرد، که در ادامه به بررسي انواع ذخيره هاي انرژي مي پردازيم.
استفاده از ذرات نانو (با قطر کمتر از nm 50) و تأثير ذرات نانو در مواد تغيير فاز دهنده (NEPCM1) دريچه اي جديد براي پيشرفت تکنولوژي نوين در ترکيب مواد، بيو تکنولوژي، طراحي ابزار ميکرو فلويديک و … پيش روي محققين گشوده است.
سيالات معمول مورد استفاده براي انتقال حرارت و ذخيره انرژي داراي ضريب رسانش حرارتي پايين ميباشند، در حالي که فلزات داراي رسانش حرارتي بالاتر از سه برابر اينگونه سيالات ميباشند. بنابراين استفاده از ذرات جامد فلزي در ابعاد نانو و ترکيب آنها با اينگونه سيالات براي افزايش ضريب رسانش حرارتي و در نتيجه افزايش راندمان حرارتي بسيار مطلوب به نظر ميرسد. که درادامه همين فصل به راه هاي افزايش ارتقاي کارايي سيستم پرداخته خواهد شد.
1-2 نانو
پيشوند نانو در اصل يك كلمه يوناني است معادل لاتين اين كلمه Dwarf است كه به معني كوتوله و قد كوتاه است اين پيشوند در علم مقياس ها به معني يك ميليارديوم است بنابراين يك نانومتر، m9-10است اين مقياس را با ذكر مثال هايي عيني، بهتر مي توان حس كرد. يك تارموي انسان به طور متوسط قطري حدود 50000 نانو متر دارد. يك سلول باكتري، قطري معادل چند صد نانومتر دارد. كوچكترين اشياي قابل ديد توسط چشم غيرمسلج اندازه اي حدود 10000 نانومتر دارند و فقط حدود 10 اتم هيدروژن در يك خط، يك نانومتر را مي سازد.
در اين بخش ضمن بررسي تعاريف مختلفي كه از فناوري نانو وجود دارد به بيان مباني، ساختار و اهميت فناوري نانو و کاربرد هاي آن مي پردازيم.
1-3 نانو تكنولوژي
به بيان ساده علم نانو اصول اوليه مولكولها و ساختارهاي با ابعاد بين 1 تا 1000 نانومتر است اين ساختارها را نانو ساختار مي ناميم. نانو تكنولوژي، كاربرد اين ساختارها در دستگاههاي با اندازه نانومتري است.
نانو تكنولوژي توليد كارآمد مواد و دستگاه ها و سيستم ها با كنترل ماده در مقياس طولي نانومتر و بهره برداري از خواص و پديده هاي نو ظهوري است كه در مقياس نانو توسعه يافته اند.
فناوري نانو يكي از مدرن ترين فناوري هاي روز دنياست كه داراي خصوصياتي منحصر به فرد با كاربردهايي در تمام زمينه هاي علمي و فناوري است همين كاربردها وسيع فناوري نانو كه از آن به عنوان ويژگي بين رشته اي بودن فناوري نانو ياد مي شود عامل مهمي در فراگير شدن اين پديده جديد است.
از طرفي توجه روزافزون بشر به اين فناوري فقط ناشي از تازگي آن و كنجكاوي بشر براي دانستن آنچه نمي داند، نيست؛ بلكه؛ دليل قابليت هاي ويژه اي كه اين فناوري پيش روي انسان قرار ميدهد و دست يابي به آنها جز از اين راه ممكن نيست.
بيشتر محصولات نانو تكنولوژي در معرض آناليز انتقال حرارت قرار مي گيرند زيرا ملاحظات گرمايي هميشه قسمت مهمي از هر فرايند طراحي مي باشد بعنوان مثال، همين طور كه ابعاد مبدل در سفينه ها كوچكتر مي شود از رابطه انتقال گرماي جديدي در طراحي آن استفاده مي شود. بزودي دانشمندان متوجه شدند كه اطلاعات ماكروسكوپيك براي پيش بيني جريان و ويژگيهاي انتقال حرارتي آن در ميني كانالهاي و بدلهاي كوچك قابل كاربرد نيست و رابطه جديدي موردد نياز است.
1-3-1 چرا “نانو” تكنولوژي؟
شايد اين سؤال در ذهن پديد آيد كه چه چيزي در مقياس نانومتري وجود دارد كه يك تكنولوژيي بر پايه آن بنا نهاده شده است. آنچه باعث ظهور نانو تكنولوژي شده، نسبت سطح به حجم بالاي نانو مواد است.
اين موضوع يكي از مهم ترين خصوصيات مواد توليد شده در مقياس نانو (نانو مواد) است. در مقياس نانو، اشياء شروع به تغيير رفتار مي كنند و رفتار سطوح بر رفتار توده اي ماده غلبه مي كند در اين مقياس برخي روابط فيزيكي كه براي مواد معمولي كاربردارند، نقض مي شوند. براي مثال، يك سيم با اجزاي يك مدار در مقياس نانو لزوماً از قانون اهم پيروي نمي كنند. قانون اهم، به جريان، ولتاژ و مقاومت بستگي دارد اما در مقياس نانو وقتي عرض سيم فقط به اندازه يك يا چن اتم باشد، الكترونها لزوماً بايد در صف و به ترتيب و يك به يك از سيم رد شوند. بنابراين ممكن است قانون اهم در اين مقياس تا حدودي نقض شود.
1-4 تاريخچه نانو فناوري
50 سال پيش ريچارد نانيمن متخصص كوانتوم نظري و دارنده جايزه نوبل، در سخنراني معروف خود در سال 1959 با عنوان “آن پايين فضاي بسياري هست” به بررسي بعد رشد نيافته علم مواد پرداخت او فرض كرد كه اگر دانشمندان فرا گرفته اند كه چگونه ترانزسيتورها و ديگر سازه ها را با مقياس هاي كوچك بسازند، پس ما خواهيم توانست كه آزاد در مقابل ديگر به گونه اي قرار دهيم كه بتوانيم كوچكترين محصول مصنوعي ممكن را ايجاد كنيم پس از بازگو شدن نظرات فانيمن جهان روندي به سوي كوچك شدن در پيش گرفت. در اواسط دهه 70، دركسلر كه يك دانشجوي فارغ التحصيل و به نظريات فانيمن علاقه مند بود در سال 1980 ميلادي درجه استادي خود را در رشته ي علوم كامپيوتر دريافت نمود و با جمعي از دانشجويان خود به پايه گذاري رشته جديد از مهندسي مولكولي اقدام كرد واين دفتررا “نانو فناوري” ناميد.
1-5 كاربرد نانو سيالات
نانو تكنولوژي تقريباً تمام جنبه هاي زندگي بشر را تحت تأثير قرار خواهد داد، از دارويي كه مصرف مي شود تا توان و سرعت رايانه ها، منابع انرژي مورد نياز، غذايي كه خورده مي شود، ماشيني كه رانده مي شود، خانه اي كه در آن زندگي مي شود و لباسي كه بر تن مي شود و…
مسلماً پرداختن به توضيح تمام اين كاربردها امري بسيار دشوار خواهد بود بنابراين مروري اجمالي و مختصر به برخي كاربردهاي ويژه نانو مواد در دنياي نانو تكنولوژي مي پردازيم:
? نانو سيالات مي توانند براي محدوده وسيعي از كاربردهاي صنعتي استفاده شوند، از انتقال گرما تا توليد انرژي و صنايع الكترونيك (خنك كاري چيپ هاي كامپيوتري و پايگاه هاي داده).
? در صنايع خودروسازي
– صنايع حمل و نقل تمايل زيادي براي كاهش اندازه و وزن سيستم انتقال گرماي وسيله نقليه دارند.
– نانو سيالات مي توانند انتقال گرماي خنك كننده ها (سيستم هاي خنك كاري و رادياتورها) و روانكارها را افزايش دهند.
– استفاده از نانو سيالات باعث مي شود تا 10% كاهش در مساحت سطح رادياتور و در نتيجه 5% كاهش مصرف سوخت داشته باشيم.
– كاهش در اصطكاك و خوردگي باعث كاهش در اتلاف و در نتيجه كاهش مصرف سوخت مي شود.
– در مبدل هاي گرما كه از سيالات معمولي استفاده مي كنند، قدرت پمپ بايد تا 10 برابر شود تا اينكه رسانايي گرمايي تا 2 برابر زياد شود ولي اگر از نانو سيالات (با فرض رساناي گرمايي تا 3 برابر سيال معمولي) استفاده شود نرخ رسانايي گرمايي بدون افزايش توان پمپ 2 برابر مي شود.
?خنك كاري ابزارآلات داراي شار گرمايي بالا مانند لوله هاي ميكروويوي با توان بالا.
? كاربردهاي پزشكي
– به منظور روش جديدي در درمان سرطان، نانو ذرات مغناطيسي در بيو سيالات مي توانند بعنوان حامل هاي دارو يا تشعشع باشند.
– نانو ذرات مغناطيسي توان بيشتري را نسبت ميكرو ذرات از ميدان مغناطيسي AC پايدار در بدن انسان جذب مي كند
– نانو ذرات چسبندگي بهتري به سلولهاي سرطاني دارند تا سلولهاي سالم. و…
? مولدهاي برق
? نيروهاي با توان بالا
? نانو سراميك ها: سراميك هاي نانو، سراميك هايي هستند كه اندازه دانه يا اجزاي سازنده آنها در حد نانومتر است. سراميك هاي نانو ساختار مستحكم تر و انعطاف پذيرتر از سراميك هاي ميكرو ساختار هستند.
اين سراميك ها به دليل برخورداري از ويژگي هاي منحصر به فرد، در بسياري از صنايع به عنوان مثال صنايع شيميايي، صنايع الكترونيك و مخابرات از اجزاي مهم محسوب مي شوند.
? در سيستم هاي نانو الكترومكانيكي (MEMS): ابعاد نانومتري اين سيستم ها باعث مي شود كه همه جا قابل استفاده بوده و به راحتي جايگزين شوند و به همين دليل انرژي مصرفي فوق العاده كمي دارند و دقت بسيار زيادي نسبت به سيستم هاي معمول دارند.
1-6 روشهاي ذخيره انرژي
1-6-1 ذخيره انرژي به صورت مکانيکي
اين سيستم شامل ذخيره انرژي گرانشي، ذخيره توان آبي پمپ شده، ذخيره انرژي هواي فشرده شده و چرخ طيار مي‌شود. ذخيره در زماني که توان مورد نياز کم مي‌باشد، صورت مي‌گيرد و در زمان احتياج، از آن بهره برداري مي‌شود.
1-6-2 ذخيره الکتريکي
انرژي الکتريکي از طريق باتري ذخيره مي‌شود. باتري با اتصال به منبع الکتريکي مستقيم شارژ مي‌شود و در هنگام تخليه انرژي شيميايي آن به الکتريکي تبديل مي‌شود. کاربرد باتري در زمان افت توان و ذخيره انرژي الکتريکي توليد شده به وسيله توربين بادي يا فوتو ولتائيک مي‌باشد. عمومي‌ترين نوع باتري‌هاي ذخيره سرب و مي‌باشد.
1-6-3 ذخيره انرژي حرارتي
ذخيره انرژي حرارتي به صورت تغيير در انرژي دروني مواد به شکل محسوس، نهان و ترموشيميايي يا ترکيبي از آنها مي‌باشد. شکل (1-6) ديدگاه کلي ذخيره انرژي حرارتي را نشان مي‌دهد.
1-6-3-1 ذخيره گرماي محسوس
انرژي به وسيله افزايش دما در جامد يا مايع ذخيره مي‌شود. مقدار ذخيره گرمايي به گرماي ويژه، تغيير دما و مقدار ماده بستگي دارد. آب به دليل ظرفيت گرمايي بالا و ارزان بودن يکي از بهترين مواد براي اين نوع ذخيره است. روغنها، نمکهاي مذاب و فلزات مايع از ديگر موارد استفاده مي‌باشند.
1-6-3-2 ذخيره گرماي نهان
اين نوع ذخيره براساس جذب و آزاد کردن انرژي از طريق تغيير فاز از جامد به مايع يا مايع به گاز يا برعکس انجام مي‌شود.
1-6-3-3 ذخيره انرژي ترموشيميايي2
اين نوع ذخيره براساس جذب و آزاد کردن انرژي از طريق شکست و تغيير شکل پيوند مولکولي در واکنش شيميايي کاملاً برگشت پذير انجام مي‌شود. مقدار ماده، نوع واکنش و ميزان تغيير، بر گرماي ذخيره شده تأثير مستقيم دارند.
در ميان تکنيک‌هاي ذخيره گرمايي گفته شده، ذخيره انرژي به شکل نهان به دليل چگالي بالاي ذخيره انرژي و مشخصه‌هاي آن در ذخيره گرما در دماي ثابت به دليل تغيير فاز، روشي قابل قبول تر مي‌باشد. تغيير فاز مي‌تواند به شکل: جامد ـ جامد، جامد ـ مايع، جامد ـ گاز، مايع ـ گاز و برعکس باشد. در تغيير فاز جامد ـ جامد، گرما در تغيير از يک نوع کريستال به نوع ديگر ذخيره مي‌شود. اين تغييرات عموماً انرژي نهان کم و تغيير حجم کوچکي نسبت به تغيير فاز جامد ـ مايع دارند. مهمترين مواد در اين نوع تغيير فاز، محلول جامد آلي پنتا اريتول3 (323= انرژي نهان و188= نقطه ذوب)، پنتا گليسرين4 (216= انرژي نهان و81= نقطه ذوب)، سولفات ليتيم5 (214= انرژي نهان و 578= نقطه ذوب) و(135= انرژي نهان و 196= نقطه ذوب) مي‌باشد.
شکل 1-1 ديدگاه کلي ذخيره انرژي حرارتي
تغيير فاز جامد ـ گاز و مايع ـ گاز داراي گرماي نهان بيشتري هستند وليکن تغيير فاز جامد ـ مايع به دليل تغيير حجم کمتر در خلال تغيير فاز، کاربرد بيشتري نسبت به جامد ـ گاز دارد. انتقال انرژي گرمايي در هنگام تغيير فاز از جامد به مايع و يا بالعکس صورت مي‌گيرد. مواد تغيير فاز دهنده6 در دماي تقريباً ثابتي در تغيير فاز، گرما جذب و يا آزاد مي‌کنند. اين مواد مقدار انرژي بيشتري (4 تا 5 برابر) نسبت به مواد ذخيره انرژي محسوس، ذخيره مي‌کنند.
مواد تغيير فاز دهنده به تنهايي براي انتقال گرما کافي نيستند، براي استفاده از اين مواد به يک مبدل حرارتي بين منبع و ماده تغيير فاز دهنده نياز است. اين موضوع به علت پايين بودن ضريب پخش مواد تغيير فاز دهنده است.
1-7 ويژگيهاي سيستم ذخيره نهان
هر سيستم ذخيره نهان حداقل بايستي سه مؤلفه زير را دارا باشد:
* مواد تغيير فاز دهنده مناسب با نقطه ذوب معين در رنج دمايي مطلوب
* سطح انتقال حرارت مناسب
* محفظه مناسب سازگار با مواد تغيير فاز دهنده
1-8 ويژگيهاي مواد تغيير فاز دهنده
مواد تغيير فاز دهنده مورد استفاده در طرح ذخيره حرارتي بايستي داراي خواص شيميايي، جنبشي و ترموفيزيکي مناسبي باشد که در زير به آن اشاره مي‌شود:
خواص حرارتي:
* دماي تغيير فاز مناسب با توجه به نوع کاربرد
* گرماي نهان بالا
* ضريب انتقال حرارت خوب
خواص فيزيکي:
* تعادل فازي مطلوب
* چگالي بالا
* پايين بودن تغيير حجم
* فشار بخار پايين
خواص جنبشي:
* عدم فوق تبريد7
* نرخ کريستاليزه شدن مناسب
خواص شيميايي:
* پايداري شيميايي
* سازگاري با ساختار مواد
* غير سمي
* غير قابل اشتعال
ويژگي‌هاي اقتصادي:
* در دسترس بودن
* هزينه پايين
1-9 معرفي مواد تغيير فاز (PCM)
PCM ها حالت خاصي از جامد – مايع ها ناميده مي شوند و محلول هايي مي باشند که براي کنترل حرارت به کار مي روند. اين مواد به دليل اينکه گرماي نهان در حالت انتقال جامد به جامد و يا مايع به مايع خيلي کمتر از گرماي نهان در حالت جامد به مايع (ذوب) مي باشند، در سال هاي اخير مورد توجه بسياري از پژوهشگران قرار گرفته اند.
1-10 دسته‌بندي مواد تغيير فاز دهنده
مواد تغيير فاز دهنده به سه دسته آلي8، غيرآلي9 و اوتکتيک10 تقسيم‌بندي مي‌شوند (شکل1-2).
1-10-1 مواد تغيير فاز دهنده آلي
مواد آلي به دو دسته پارافين ها و غيرپارافين ها تقسيم بندي شده‌اند. مواد آلي داراي ذوب متجانس
(همگون)، تشکيل دهنده هسته و همچنين براي موادي که به عنوان پوشش آنها به کار مي‌روند خورنده نيستند. مواد تغيير فاز دهنده آلي که براي گرمايش و سرمايش ساختمانها به کار مي‌روند داراي نقطه ذوب 32-20 درجه سانتي‌گراد هستند.

شکل 1-2 دستهبندي مواد تغيير فاز دهنده
1-10-1-1 پارافينها
پارافين شامل ترکيبي از زنجيره مستقيم است. کريستاليزه شدن اين زنجيره باعث آزاد شدن مقدار زيادي گرماي نهان مي‌شود. با افزايش طول زنجيره، نقطه ذوب و گرماي نهان افزايش مي‌يابد. پارافين به دليل قابل دسترس بودن در محدوده وسيعي از دماي ذوب، يکي از بهترين انتخابها به عنوان مواد تغيير فاز دهنده براي ذخيره انرژي است. به علت ملاحظات اقتصادي، فقط پارافين‌هاي با خلوص صنعتي، قابليت استفاده به عنوان مواد تغيير فاز دهنده در سيستمهاي ذخيره گرمايي نهان را دارند. پارافين ايمن، قابل اطمينان، قابل پيش‌بيني، غير خورنده و داراي هزينه کمتري مي‌باشد. پارافين در دماي کمتر از500 درجه سانتي‌گراد، از نظر شيميايي خنثي و پايدار است، تغييرات حجم کمي در ذوب و فشار بخار پاييني در حالت ذوب دارد. پارافين‌ها به دليل خواصي که در بالا گفته شد، معمولاً داراي سيکل انجماد ـ ذوب طولاني هستند. علاوه بر خواص فوق، ذوب متجانس و تشکيل دهنده هسته، دو ويژگي مهم پارافين‌ها مي‌باشد. از اشکالات پارافين مي‌توان به ضريب رسانش پايين، کمي اشتعال‌پذير و ناسازگاري با محفظه پلاستيکي اشاره کرد، اين اشکالات با کمي تغيير در واکس پارافين و واحد ذخيره برطرف مي‌شود. در جدول (1-1) ليستي از پارافين هاي منتخب با نقطه ذوب و گرماي نهان ارائه شده است. پارافين‌ها از نظر پيشنهاد براي طرحها به سه دسته (I) خوب، (II) متوسط، (III) ضعيف دستهبندي شده‌اند.
جدول 1-1 نقطه ذوب و گرماي نهان پارافين‌ها
1-10-1-2 غير پارافين‌ها
غيرپارافين‌هاي آلي شامل تعداد بيشماري مواد با خواص متغير هستند. برخي محققين، تحقيق وسيعي برروي مواد آلي انجام داده‌اند و سرانجام تعدادي از استرها11، اسيدهاي چرب12، الکل13 و گليکول14 را براي ذخيره انرژي مناسب دانستند. برخي خصوصيات اين مواد عبارتند از: گرماي نهان بالا، اشتعال‌پذير، ضريب رسانش پايين، نقطه اشتعال پايين، مقدار سمي بودن مختلف و ناسازگاري در دماهاي بالا. جدول (1-2) برخي از غيرپارافين‌هاي آلي را ارائه کرده است.
جدول 1-2- نقطه ذوب و گرماي نهان غير پارافين‌ها
1-10-2 مواد تغيير فاز دهنده غيرآلي
موادمواد غيرآلي به هيدراتهاي نمک و فلزات تقسيم بندي مي‌شوند. ترکيبات غيرآلي گرماي نهان بالايي در واحد جرم و حجم دارند، از نظر هزينه، ارزان قيمت هستند و در مقايسه با ترکيبات آلي اشتعال ناپذيرند. به هر حال اين مواد داراي مشکلات تجزيه و فوق تبريد (که برروي خواص تغيير فاز تأثير دارند) مي‌باشند.
1-10-2-1 هيدراتهاي نمک
فرمول عمومي هيدراتهاي نمک به صورت مي‌باشد. انتقال فاز جامدـ مايع هيدراتهاي نمک، در واقع آب زدايي از اين ماده است. هيدراتهاي نمک گروه بسيار مهمي از مواد تغيير فاز دهنده هستند که داراي خصوصيات زير مي‌باشند: گرماي نهان بالا در واحد حجم، رسانش حرارتي نسبتاً بالا، تغييرات کم حجم در هنگام ذوب، کمي سمي، ذوب متجانس، اختلاف چگالي آب و ماده ترکيبي با آن (که باعث ته‌نشين شدن در انتهاي محفظه مي‌شود) و تشکيل هسته ضعيف که باعث فوق تبريد مي‌شود. جدول (1-3) ليستي از هيدراتهاي نمک را ارائه مي‌کند.
1-10-2-2 فلزات
اين دسته از مواد شامل فلزات با ذوب پايين و فلزات اوتکتيک مي‌شود. اين فلزات به دليل مشکل وزن، در تکنولوژي مواد تغيير فاز دهنده چندان جدي گرفته نشده‌اند. گرماي نهان بالا در واحد حجم و رسانش حرارتي بالا از خصوصيات اين مواد است. در جدول (1-4) ليستي از اين مواد ارائه شده است.
1-10-3 اوتکتيکها
اوتکتيک ترکيبي از دو يا چند عنصر با حداقل ذوب مي‌باشد. اوتکتيکها تقريباً هميشه بدون آنکه تجزيه شوند فرآيند ذوب و انجماد را طي مي‌کنند. جدول (1-5) ليستي از اوتکتيکها را ارائه مي‌کند.
1-11 کپسوله کردن مواد تغيير فاز دهنده
مواد تغيير فاز دهنده به دو روش کپسوله مي‌شوند: ماکرو کپسوله15 و ميکرو کپسوله16. در روش اول مواد تغيير فاز دهنده در لوله، کيسه، کره، صفحات و يا اجزاي ساختمان بسته‌بندي مي‌شود. ماکرو کپسوله‌ها داراي معايب، خرابي، نياز به محافظت، ضريب انتقال حرارت ضعيف در حالت جامد و هزينه بالا مي‌باشند. در روش دوم ذرات ريز مواد تغيير فاز دهنده با فيلم پليمري با وزن مولکولي بالا (که بايستي سازگار با ساختار ماده ومواد تغيير فاز دهنده باشد) مخلوط مي‌شود. ميکرو کپسوله‌ها معايب ماکرو کپسوله‌ها را تا حد زيادي بر طرف کرده‌اند.
جدول 1-3- نقطه ذوب و گرماي نهان هيدراتهاي نمک
جدول 1-4- نقطه ذوب و گرماي نهان فلزات
جدول 1-5- نقطه ذوب و گرماي نهان اوتکتيکها
1-12 سيستم‌هاي ذخيره انرژي حرارتي
1-12-1 سيستم‌هاي گرمايش آب خورشيدي
آب در طول روز توسط انرژي خورشيدي به دست آمده از طريق کلکتور گرم مي‌شود، گرما از آب به مواد تغيير فاز دهنده منتقل شده و از جامد به مايع تغيير فاز مي‌دهد. در ساعاتي که خورشيد وجود ندارد، گرماي ذخيره شده در مواد تغيير فاز دهنده به آب منتقل و از مايع به جامد تغيير فاز مي‌دهد.
1-13 کاربردهاي مواد تغيير فاز دهنده در ساختمان
کاربرد مواد تغيير فاز دهنده در ساختمان دو هدف عمده را دنبال مي‌کند:
* استفاده از گرماي طبيعي ( انرژي خورشيدي) به منظور گرمايش



قیمت: تومان


پاسخ دهید