معاونت پژوهش و فناوري
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با ياري از خداوند سبحان و اعتقاد به اينکه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهميت جايگاه دانشگاه در اعتلاي فرهنگ و تمدن بشري، ما دانشجويان و اعضاءهيات علمي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي متعهد مي گرديم اصول زير را در انجام فعاليت هاي پژوهشي مد نظر قرار داده و از آن تخطي نکنيم :
1-اصل برائت : التزام به برائت جويي از هر گونه رفتار غير حرفه اي و اعلام موضع نسبت به کساني که حوزه علم و پژوهش را به شائبه هاي غير علمي مي آلايند.
2-اصل رعايت انصاف و امانت :تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داري غير علمي و حفاظت از اموال ،تجهيزات و منابع در اختيار.
3-اصل ترويج :تعهد به رواج دانش و اشاعه نتايج تحقيقات و انتقال آن به همکاران علمي و دانشجويان به غير از مواردي که منع قانوني دارد.
4-اصل احترام :تعهد به رعايت حريم ها و حرمت ها در انجام تحقيقات و رعايت جانب نقد و خودداري از هر گونه حرمت شکني .
5-اصل رعايت حقوق :التزام به رعايت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهيدگان (انسان ،حيوان و نبات )و ساير صاحبان حق.
6-اصل رازداري :تعهد به صيانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد،سازمان ها و کشور و کليه افراد و نهادهاي مرتبط با تحقيق.
7-اصل حقيقت جويي :تلاش در راستاي پي جويي حقيقت و وفاداري به آن و دوري از هرگونه پنهان سازي حقيقت.
8-اصل مالکيت مادي و معنوي :تعهد به رعايت کامل حقوق مادي و معنوي دانشگاه و کليه همکاران پژوهش.
9-اصل منافع ملي :تعهد به رعايت مصالح ملي و در نظرداشتن پيشبرد و توسعه کشور در کليه مراحل پژوهش .

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات کرمان

تعهدنامه اصالت پايان نامه
اينجانب هدايت اله آروند دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته مشاوره و راهنمايي که در تاريخ 21/2/1393 از پايان نامه خود تحت عنوان ” اثربخشي نقاشي‌درماني بر سلامت روان دانش‌آموزان پسر مدارس ابتدايي شهرستان گچساران” با کسب نمره 14 و درجه خوب دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم:
1- اين پاياننامه حاصل تحقيق وپژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم ازپايان نامه، کتاب، مقاله و…) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را درفهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2- اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاهها وموسسات آموزش عالي ارايه نشده است.
3- اگر بعد از فراغت ازتحصيل، قصد استفاده وهرگونه بهرهبرداري اعم ازچاپ کتاب، ثبت اختراع و… ازاين پايان نامه داشته باشم، ازحوزه معاونت پژوهشي واحد مجوز هاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- اگر در هر مقطعي زماني برخلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگي:
هدايت اله آروند
تاريخ و امضاء
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات کرمان
دانشکده علوم انساني، گروه مشاوره و راهنمايي
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد در رشته مشاوره و راهنمايي (M.A)
عنوان:
اثربخشي نقاشي‌درماني بر سلامت روان دانش‌آموزان پسر مدارس ابتدايي شهرستان گچساران
استاد راهنما:
دکتر کمال جوانمرد
استاد مشاور:
دکتر فرشيد خسروپور
نگارش:
هدايت اله آروند
بهار 1393
سپاسگزاري:
سپاس ايزد يكتا را كه در پرتو توجهات بي دريغش توانستم اين پژوهش را به اتمام برسانم و با تشكر از كليه استادان بزرگواري كه در دوره كارشناسي ارشد در دانشگاه كرمان از محضر شريفشان بهره‌مند شده‌ام.
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
چکيده1
فصل اول: کليات تحقيق
1-1- مقدمه3
1-2- بيان مسأله5
1-3- اهميّت پژوهش6
1-4- فرضيه هاي تحقيق6
1-5- ابعاد مؤثر بر سلامت روان7
1-5-1 خود بيمار انگار (SOM)7
1-5-2 بعد وسواس- اجبار((O-C7
1-5-3 بعد حساسيت بين فردي(I-S)7
1-5-4 بعد افسردگي (DEP)7
1-5-5 بعد اضطراب (ANX)8
1-5-6 بعد خصومت(HOS)8
1-5-7 بعد فوبيا (PHOB)8
1-5-8 پارانويا (PAR)8
1-5-9 روان پريشي8
1-6- معرفي متغيرها وتعريف نظري و عملياتي آنها9
فصل دوم: مباني نظري و پيشينه تحقيق
2-1- پيش درآمد11
2-2- سلامت روان11
2-2-1 روان شناسي سلامت11
2-2-2 مکتب تحليل بيوانرژتيکي12
2-2-3 مسايل اخلاقي در معنويت وسلامت روان12
2-2-4 ضوابط اخلاقي انجمن روان شناسي امريکا12
2-2-5 معنويت و سلامت روان13
2-2-6 بخشايش و ناديده گرفتن خشم13
2-2-7 خصوصيات افراد داراي سلامت روان13
2-2-8 خود بيمار انگاري14
2-2-9 اختلال وسواسي- اجباري( (ocd14
2-2-10 حساسيت بين فردي15
2-2-11 افسردگي15
2-2-12 اضطراب16
2-2-13 خصومت17
2-2-14 فوبيا17
2-2-15 پارانويا18
2-2-16 روان پريشي18
2-3- پرخاشگري18
2-3-1 تعريف پرخاشگري18
2-3-2 انواع پرخاشگري19
2-3-3 تظاهرات پرخاشگري از کودکي تا اوايل بزرگسالي20
2-3-4 در طول دومين وسومين سال ها عمر، نشانه هاي رفتاري20
2-3-5 نوجواني و اوايل بزرگسالي21
2-3-6 عوامل موثر بر پرخاشگري22
2-3-7 خانواده به منزله مرکز آموزش پرخاشگري22
2-3-8 تقليد پرخاشگري23
2-3-9 تقويت پرخاشگري23
2-3-10 تماشاي خشونت در تلويزون24
2-3-11 نقص در مهارت هاي شناختي25
2-3-12 کنترل پرخاشگري26
2-3-13 آموزش استراتژي هاي موثر بر کاهش تعارض به کودکان26
2-3-14 تشويق وترغيب رفتارهاي مخالف26
2-3-15 آگاهي فزاينده از تاثيرات زيان آورپرخاشگري27
2-3-16 سازمان بندي مجدد محيط ها27
2-3-17 برون ريزي عواطف از طريق هنر27
2-3-18 شيوه هاي رفع خشم27
2-3-19 شيوه هاي مو اجه با انسان خشمگين28
2-4- نقاشي و نقاشي درماني28
2-4-1 نخستين مراحل نقّاشي کودکان خط خطي کردن28
2-4-2 مراحل تکامل خط خطي کردن29
2-4-3 از هيجده ماهگي تا دو سال و نيمگي29
2-4-4 توصيف نقاشي توسط پياژه30
2-4-5 تفسيرهاي فرافکنانه نقاشي کودکان31
2-4-6 توصيف نقاشي توسط پياژه31
2-4-7 هيجده ماهگي تا دوسال و نيمگي31
2-4-8 از دو سال و نيمگي تا پنج سالگي32
2-4-9 پنج تا هشت سالگي32
2-4-10 هشت سالگي تا نوجواني33
2-4-11 شاخص هاي هيجاني در مورد نقاشي کودکان33
2-4-12 انتخاب موضوع نقاشي بين پسرها و دخترها33
2-4-13 اضافه نمودن شخصيت هاي ديگر34
2-4-14 کمبود محبت34
2-4-15 نقاشي در مقام بازي34
2-4-16 حسادت35
2-4-17 بي ارزش کردن اشخاص35
2-4-18 کودک و ميمون35
2-4-19 فاصله بين اشخاص36
2-4-20 برجسته نمودن اشخاص36
2-4-21 رنگ و تخيلات36
2-4-22 تعيين هويت37
2-4-23 تکامل چهره نگاري37
2-4-24 ارتباط بين اندازه اشياء و محل قرار گرفتن آنها37
2-4-25 نقاشي و زندگي عاطفي کوک38
2-4-26 جهت نقاشي38
2-4-27 فضا38
2-4-28 معاني رمزي حيوانات39
2-4-29 معاني رمزي آب39
2-4-30 معاني رمزي رنگين کمان40
2-4-31 معاني رمزي کوه ها40
2-4-32 معاني رمزي هواپيما40
2-4-33 معاني رمزي راه40
2-4-34 معاني رمزي خانه40
2-5- پيشينه تحقيق41
2-5-1 پيشينه هنر و نقاشي درماني41
2-6- موسيقي و نقاشي48
2-6-1 ريتم يا آهنگ ترسيم49
2-7- نظريه هاي مختلف در مورد سلامت روان49
2-7-1 نظريه فرويد49
2-7-2 نظريه موري50
2-7-3 نظريه آدلر50
2-7-4 نظريه مزلو51
2-7-5 نظريه فروم51
2-7-6 نظريه روان تحليل گري52
2-7-7 نظريه رفتار شناسي فطري52
2-7-8 نظريه سائق (فرضيه ناکامي -پرخاشگري)52
2-7-9 نظريه يادگيري اجتماعي53
2-7-10 نظريه هنرمندانه54
2-7-11 نظريه باليني- فرافکن54
2-7-12 نظريه تکاملي55
2-7-13 نظري باليني- فرافکنانه56
فصل سوم: روش شناسي پژوهش
3-1- پيش‌درآمد58
3-2- طرح تحقيق58
3-3- جامعه آماري59
3-4- حجم نمونه مورد مطالعه59
3-5- روش نمونه‌گيري و تعداد نمونه60
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
4-1- نتايج تجزيه و تحليل62
فصل پنجم: بحث و نتيجه‌گيري
5-1- بحث و تحليل نتايج73
5-2- محدوديت‌ها74
5-3- پيشنهادهاي تحقيق75
5-3-1 پيشنهادهاي پژوهشي75
5-3-2 پيشنهادهاي كاربردي75
منابع و مآخذ76
فهرست منابع فارسي76
فهرست منابع انگليسي79
پيوست81
چکيده انگليسي88
فهرست جداول
عنوان شماره صفحه
جدول 3-1: تعداد دانش‌آموزان گروه كنترل و گروه آزمايش60
جدول 4-1: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره افسردگي دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل62
جدول 4-2: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس افسردگي62
جدول 4-3: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره خود بيمارانگاري دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل63
جدول 4-4: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس خودبيمارانگاري63
جدول 4-5: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره روان پريشي دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل64
جدول 4-6: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس روان پريشي64
جدول 4-7: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره اضطراب دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل65
جدول 4-8: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس اضطراب65
جدول 4-9: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره وسواس دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل66
جدول 4-10: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس وسواس66
جدول 4-11: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره حساسيت بين فردي دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل67
جدول 4-12: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس حساسيت بين فردي67
جدول 4-13: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره فوبي دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل68
جدول 4-14: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس فوبي68
جدول 4-15: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره خصومت دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل69
جدول 4-16: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس خصومت69
جدول 4-17: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره پارانوئيد دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل70
جدول 4-18: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس پارانوئيد70
جدول 4-19: شاخص هاي آمار توصيفي پيش آزمون و پس آزمون نمره سلامت رواني دانش آموزان در دو گروه آزمايش و کنترل71
جدول 4-20: نتايج تجزيه و تحليل آزمون جهت مقايسه نمرات پس آزمون گروه آزمايش با گروه کنترل در خرده مقياس سلامت رواني71
چکيده
هدف پژوهش حاضر بررسي تاثير نقّاشي درماني بر سلامت روان دانش آموزان پسر مدارس ابتدايي شهرستان گچساران بود. متغيرهاي پژوهش حاضر سلامت رواني با ابعاد (اضطراب، خصومت، جسماني كردن، حساسيت بين فردي، وسواس، فوبيا، پارافوبيا، روان‌پريشي) بود. جامعه آماري پژوهش حاضر شامل كليه دانش‌آموزان مقطع ابتدايي شهرستان گچساران بود كه در سال تحصيلي 93-92 مشغول تحصيل بودند. حجم نمونه پژوهش حاضر به تعداد 50 نفر بود كه با استفاده از روش نمونه‌گيري طبقه اي انتخاب شدند. اين پژوهش از نوع شبه آزمايشي است. متغير مستقل نقاشي درماني است و متغير وابسته سلامت رواني مي‌باشد ابزار اندازه‌گيري پژوهش حاضر فهرست تجديدنظر شده علائم روانشناختي (-R90 SCL) بود. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از آزمون آماري t براي گروه‌هاي مستقل استفاده شد. نتايج حاصل نشان داده كه بين سلامت رواني (در همه زير مقياس‌ها) دانش‌آموزاني كه به آنها آموزش نقاشي درماني داده شده بود نسبت به دانش‌آموزاني كه اين آموزش را دريافت نكرده بودند تفاوت معناداري وجود دارد. بنابراين مي‌توان نتيجه‌ گرفت كه دانش‌آموزاني كه به آنها آموزش نقاشي درماني داده شده بود نسبت به آنها كه اين آموزش را دريافت نكرده بودند سلامت رواني بالاتري داشتند.
کلمات کليدي: مدرسه ابتدايي، سلامت روان، نقاشي درماني
فصل اول:
کليات تحقيق

1-1- مقدمه
نقّاشي کودک نوعي بازي است: در تمام دوره کودکي و تا مرزهاي نوجواني، اکثر کودکان منظماً به مجموعهاي از فعاليّتهاي ترسيمي مي پردازند و بدين ترتيب روابط متکثّري با واقعيبت ها برقرار ميسازند کودکان با استفاده از شيوهاي مختلف، تصور خود را از جهان به نوعي ترسيم ميکنند. با اين فعاليّت همانند ديگر فعاليّتهاي لهوي، لذّت، اکتشاف و تجربه آنچه ممکن است همراهند. نقّاشي، بازي، طنز و هنر به يک خانواده رفتاري تعلّق دارند و به اين دليل به منزله انعکاس مجموعه ساخت هايي هستند که کودک در دسترس خود دارند امّا در هر حال اين فعاليّتها در چهار راه جهان بروني (واقعيّت بروني) و جهان دروني (واقعيّت دروني) قراردارند و زمينه را براي بيان تعارض ها يا تضادها بين اين دو دسته واقعيّت فراهم مي سازند (دادستان 1387، 13).
از حدود پايان نخستين سال زندگي، بسياري از کودکان، فعاليّتي که ميتوان آنرا ترسيم با دقيقتر بگوييم “نگاره گري” ناميد از خود نشان ميدهند. در فرهنگ متداول جهان کنوني، ابزار اين نگاره‌گري غالباً يک مداد يا قلم است، امّا ممکن است کودک از انگشت، اسفنج، يک تکّه گچ، يک تيره چوب و يا هر شيء ديگر نيز استفاده کنند. هر چند اين نگاره گري يا ترسيم ترجيحاً بر صفحهاي از کاغذ نقش ميبند امّا ممکن است صفحات کتاب يا سطوح ديگر از قبيل لوازم خانه، ديوارها، پارچهها و غيره صحنه عمل باشند و تعارضهاي بسياري با بزرگسالان به وجود آورند غالباً توليد لکّههاي مقدّم بر توليد اين خطوط يا نگارههاست (دادستان 1387، 13).
بدين ترتيب، در مبناي ترسيم وحتّي قبل از نخستين خط خطي کردن ها و پديدآوري خطوطي که ظاهراً واجد معنايي نيستند، مجموعه پيچيده اي از رفتارهاي حرکتي، توحيد يافتگي هاي ادراکي و کاربرد اطلاعاتي که از اين آثاردوام دار و مشاهده شدني به منزله تدوام بدن حاصل مي شوند، قراردارد. مؤلفاني به بررسي شباهت، و تفاوت هاي بين اين فعاليّت “پيش ترسيم” و “هويت پردازي‌ها” کودک پرداخته اند. اصواتي که کودک توليد مي کند زود گذرند امّا به عنوان وسيله ارتباط جزئاً سازماندهي مي شوند. به عکس نگاره ها بلا اثرند داراي معناي تمايز يافته اي نيستند امّا معّرف “مضاعف سازي” بدني ارادي هستند. به عبارت ديگر اين نگاره ها در شمار آثار قلمداد مي گردند که از عملي که به توليد آنها مي انجامد، جدا مي شوند. در شمار آثار قلمداد مي گردند که از عملي که به توليد آنها مي انجامد، جدا مي شوند. اين نگارهگريهاي عمدي يا ارادي، از دوّمين سال زندگي به منزله ترسيم درهم برهماند و بتدريج به يک مهار کردن حرکتي ادراکي رکاب مي دهند. يعني سپس از مرحله اي که کودک از دست خود تبعيّت مي کند در يک مرحله بعدي، چشم به هدايت دست مي پردازد. به نظر اکثر مؤلفاني در جريان سوّمين سال زندگي است که نخستين بگاره هاي تقليدي ظهور مي کنند ودوران خط خط کردن پشت سر گذاشته مي شوند.
از 2تا3 سالگي، تقليد از موقعيّت ها (نوشتن) همراه با چند عنصر تجسّمي (گردي به منزله توپ) و اجراي دستور العمل (نگاره هايي که کم وبيش بر حسب يک الگو داراي جهت اند). سيماي مرحله آغاز حرکت ترسيمي به معناي واقعي کلمه است.از 3تا5 سالگي ،قصد يک شکل پردازي آشکار همراه با تدارک يک نحوه بيان ترسيمي به چشم مي خورد کودک اين مرحله تا حدّي به الگو توجّه مي کند امّا غالباً طرحي اجمالي وقالبي را جانشين آن مي سازد.از5تا9سالگي ،شاهد مرحله نسخه برداري با باز پديدآوري از شکل هاي هندسي (به ترتيب از دايره، مربع، مثلث، لوزي تا شکل‌هاي پيچيده تر) هستيم يادگيري خط، توليد نقّاشي هايي که عناصر مختلف تجسّم در آنها متمايز گرديده‌اند، همراه با ترکيب طرح هاي پايه با جزئيات بيش از پيش فزاينده، از ويژکي هاي اين مرحله اند در اين مرحله، نقّاشي هاي کودک دقيقترند و در وسط صفحه بيشتر تمرکز مي يابند. از 9تا 13 سالگي، رها کردن اجمال گري به سود واقع نگري ديداري تري که به شدّت قرار دادي است و در بسياري از کودکان از لحاظ تحليل الگو و تجسّم آن رضايت بخش نيست، پايان فرآيند ترسيمي را مشخّص مي کند (دادستان 1387، 14).
رويآورد باليني، سوگيري تشخيص: کودکان عواطف خود را در نقّاشي هاي خود فرفکني مي کنند وتفسير آنچه بدينصورت ارتجالاً انعکاس مي يابد راهي براي سنجش شخصيّت است.
روي آورد باليني به منظور روان درمانگري، جنبههاي پالايشي فعاليّتهاي ترسيمي، يعني برون ريزي مکنونات از راه فرافکني به منزله يک شيوه بيان ارتجالي ويا از طريق فرافکن در قالب تحقيق يک اثر هنري، به گشايش خط باليني درمانگري ،يعني روان درمانگري، از راه نقّاشي منتهي شده است (دادستان 1387، 15).
1-2- بيان مسأله
فرآيند نقّاشي و يا ساختن، فرآيند پيچيده اي است که طيّ آن کودک اجزاء گوناگون از تجربياتش را براي ساختن يک کل معني دار مورد استفاده قرار مي دهند. دراين فرآيند او به ما چيزي بيش از يک تصوير يا يک مجسّمه را مي دهد. او بخشي از خود را به ما باز مينماياند اينکه چگونه فکر مي کند، و چگونه احساس مي کند و چگونه مي بيند (لونفليد بريتين11970، به نقل از وودو ويليامز21977، 34).
استفاده از هنر درماني برکودکان معلول مي تواند موثرترين راه براي رساندن آنان به آگاهي و ساختن پلهاي ارتباطي و انگيزشي باشد. کودکي که مورد خشم قرار گرفته مي تواند يک بيان بدون انتقام داشته باشد. يک کودک خود تخريب مي تواند چيزي ارزشمندي براي بيان خود پيدا کند.
کودکي که تاخير در رشد دارد مي تواند به تدريج وبه شيوه مناسب دنياي پيچيده خود را کشف کند. براي يک مشکل کمک کند که مي تواند موجب ناسازگاري فرد از طريق شکستهاي متمادي گردد.
هنر، بازي، داستان گفتن و … ابزار هاي طبيعي هر کودک معلول يا سالمي است که بوسيله آن ظرفيت هاي خود را گسترش مي دهد. بوسيله چنين تجارب خلاقيت آميزي يک کودک به آزمايش ايده هاي جديد، بيان احساسات، تجربيات، خيالبافيهاي و بيان ترسها مي پردازد. هنر کودکان وسيله‌اي براي آزمايش و بيان فرآيندي يکپارچه سازي واقعيّت با تجربه گذشته ميباشد (وودو 1977، 13).
کرپلين3 درسال 1912و بلورلر4 درسال 1918پيشنهاد کردند که از ترسيم نقّاشي مي تواند به عنوان تشخيص شرايط آسيب شناختي بيماران استفاده کردند. مارگارت نامبورگ5 پس از سالها تجربه در کار با کودکان دريافت که بين نقّاشي‌هاي کودکان و روان درماني، نوعي ارتباط وجود دارد و بيان آزاد هنر کودکان مي‌تواند اساس معالجات روان درماني باشد (لويک6 1983، 29).
از آنجا که کودکاني که رفتارهاي پرخاشگرانه دارند، ميتوانند به خود و ديگران آسيب بر سانند ودر محيط مدرسه و خانه خطرات جدي به بار بياورند، لذا ابداع روشهايي که بتواند به کاهش پرخاشگري اين کودکان منجر گردد، مفيد خواهد بود. تاکنون پژوهشهايي براي بررسي تاثير نقّاشي درماني در کاهش انواع اختلالات در مورد افراد با هوش بهنجار صورت گرفته است.
در اينجا پرداختن به اين سؤال ضروري به نظر مي رسد که آيا نقاشي درماني به افسردگي، خود بيمار انگاري، روان پريشي، اضطراب، وسواس، حساسيت بين فردي، فوبيا، کاهش خصومت و پارانويا دانش آموزان کلاس ششم شهرستان گچساران مؤثر است؟
1-3- اهميّت پژوهش
به علّت تاثيرات زيان آور پرخاشگري بر رشد کودکان، پرخاشگري در دوره کودکي يکي از مشکلات سازگاري است که در دهه هاي گذشته در سطح وسيعي مورد مطالعه قرار گرفته است (پارکر وآشر7 1987به نقل از کريک 8وهمکاران 1996، 67).
نقّاشي تنها وسيله تشخيص و ناسازگاري کودک نيست، بلکه خود عامل بالقوه خلاقيّتي است که وسيله درمان موثر مي شود روان درماني با نقّاشي را اشترن پيشنهاد کرد و به کار گرفت اشترن مي گويد نقّاشي به عنوان وسيله اي براي روان درماني، بيشتر براي کودکان کم سازگار، بي ثبات، عقب مانده آموزش مناسبي است. زيرا نقّاشي به کودک امکان مي دهد که قدرت و قابليت خلاقيّت خود را بشناسد و در نتيجه حل مشکلات آموزشي برايش سهل تر جلوه کند. و چون حالت تعادلي براي مشکلات اجتماعي و خانوادگي پيدا مي‌کند، از کمتر رنج مي برد براي کودکان که نقص عضو سطحي دارند، نيز، نقّاشي بهترين درمان است. از نظر ارتباط روانکاوي نيز کودک با وجود بزرگسالي که تمام احساسات او را به جنبوجوش وا مي دارد، تجربه تازه اي را مي آزمايد. نقّاشي وسيله بيان ممتازي است. زبان رسم نقّاشي براي کودک متناسب و داراي محتواي بياني آگاهانه است کودک چيزهايي مي کشد گه مي شناسد و مي خواهد نظر خود را بدين ترتيب بيان کند (فراري 1387، 25).نقاشي يكي از ابزارهاي مفيد و كارآمد در فعاليتهاي پژوهشي روانشناسي و روانپزشكي كودك و نوجوان است.نقاشي كودك از زمره فعاليتهايي است كه تحت تاثير تحول شناختي، عاطفي و اجتماعي قرار ميگيرد. نقاشي به منزله ي آزمون هوش است. كودكان درترسيم افراد اطراف خود، آنها را آن طور كه ميبينند نمي كشند، بلكه به گونه اي كه آنها را درك ميكنند يا دقيق تر به گونهاي كه خود را درك ميكنند به نقاشي آنها مي پردازند و اين امر بستگي به درجه ي رشد و رسيدگي رواني_حركتي كودكان دارد. نقاشي به منزله ي آزمون شخصيت است و پرده از روي عواطف كودك برمي دارد(کرمن،78:2006).نقاشي كودكان به عنوان يك اثر مكتوب و قابل نگهداري در طول زمان براي شناخت ويژگي هاي رواني يا حالات عاطفي آنان بسيار باارزش است. كودكان با هر نقاشي و داستان مرتبط با آن، جزيي از وجود يا ويژگيهاي خويش را نمايان مي سازند و به همين دليل است كه اين ابزار وسيله ي مناسبي براي راه يافتن به دنياي پر رمز و راز آنان تلقي مي شود(مارنات9،132:2002).
از ديدگاه روان تحليلي، كودكان از طريق نقاشي آن چه را كه در ضميرناخودآگاه خود دارند و احتمالا باعث ناراحتي و اضطراب شان مي شود بيان مي كنند. روانتحليل گران معتقدند كه كودكان به هنگام كشيدن يا رنگآميزي يك تصوير، ناخودآگاهانه گوشه هايي از وضع عاطفي خود را بيان ميكنند. به همين دليل،تحليل و بررسي نقاشي كودكان يكي از مهمترين و قابل اعتمادترين راه هاي شناخت روان كودكان است و به والدين و مربيان كودك در شناخت مشكلات شخصيتي آنها كمك زيادي ميكند(قاسمي،56:2005).
صالحي در يك پژوهش، ارزش تشخيصي آزمون ترسيم خانواده را در شناسايي چگونگي ارتباط كودكان 4 تا 6 ساله بااعضاي خانواده مورد بررسي قرار داد،يافته هاي اين پژوهش نشان داد كه به طور كلي تعدادي از علايم تفسيري آزمون فرافكن خانواده از جمله ارزندهسازي و ناارزندهسازي افراد،حذف آنها از ترسيم، نزديكي بين افراد ترسيم شده و همانندسازي كودك با آنها جهت تشخيص چگونگي ارتباط كودك با اعضاي خانواده كارآيي لازم را دارا هستند. به عبارتي ديگر، وقتي كودك والدين خود را در نقاشي ارزنده سازي ميكند يا با آنها همانندسازي كرده و يا آنها را در نزديكي خود ترسيم ميكند، احتمالا با آنها ارتباط خوبي دارد. از سوي ديگر، زماني كه كودك در نقاشي به ناارزنده سازي والدين ميپردازد و يا آنها را از نقاشي خود حذف ميكند، نشان ميدهد كه ارتباط وي با والدين نامناسب مي باشد(صالحي،117:1997).
بد رفتاري هاي والدين با كودك و از طرفي ديگر جدا شدن كودك از آنها صدمات عاطفي و رواني جبران ناپذيري به كودك وارد مي كند(ابراهيم غفوري،1997).كودكان چگونگي روابط حال و گذشته شان را با والدين و خواهران و برادران در نقاشي خانواده فرافكني ميكنند و چون تمام زندگي عاطفيشان به اين روابط وابسته است، ميتوان انگيزه هاي كم و بيش پنهاني رفتار و به ويژه رفتار بيمارگونهي آنها را بر اساس بررسي نقاشي، استنباط و آشكار كرد(ايرواني،2007). همچنين ميتوان گفت روش تداعي لفظي در روان تحليل گري بزرگسالان قابل اجرا است ولي در كودكان قابل اعمال نيست و نقاشي آزاد يا بازي جانشين ان مي شود .وقتي به كودك گفته مي شود” خانواده خودت را نقاشي كن” مي توان احساسات واقعي او را نسبت به كسانش شناخت و وقتي گفته مي شود” يك خانواده را نقاشي كن” اين دستور العمل مبهم تر به تخيل كودك ميدان مي دهد و تمايلات ناهوشياربا سهولت بيشتري بيان مي شود. از اين رو ضروري است که تاثيرنقاشي درماني از جنبه هاي گوناگون(افسردگي، خود بيمار انگاري، روان پريشي، اضطراب، وسواس، حساسيت بين فردي، فوبيا، کاهش خصومت و پارانويا) در کودکان بررسي شود.
1-4- فرضيه هاي تحقيق
فرضيه هاي پژوهش
نقاشي درماني بر کاهش افسردگي کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش خود بيمار انگاري کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش روان پريشي کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش اضطراب کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش وسواس کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش حساسيت بين فردي کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش فوبيا کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش کاهش خصومت کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر کاهش پارانويا کودکان تأثير دارد.
نقاشي درماني بر افزايش سلامت روان کودکان تأثير دارد.
1-5- ابعاد مؤثر بر سلامت روان
1-5-1 خود بيمار انگار (SOM)
دراين بعد ناراحتي از ادراک عملکرد ناسالم بدن است. دراين اشکال در کار کرد سيستم عصبي خودکار و اجزاء تشکيل دهنده آن ظاهر شده در نتيجه به صورت شکاياتي از عملکرد سيستم قلبي – عروقي- معدي- رودهاي، تنفسي ابراز مي شوند. سردردهاي تکرار شونده ودردهاي عضلاني نيز از شکايات جسماني هستند (هادي1378، 56).
1-5-2 بعد وسواس- اجبار((O-C
علامتي که در اين بعد گنجانده شدهاند انطباق زيادي با شکل تابلوي باليني وسواس دارند تمرکز ملاک بر افکار، تکانه ها و اعمالي است که خود فرد آنها را به ناچار به گونه اي غير قابل نشان دهنده نوعي باريک بيني عمومي در افراد است نيز در اين مجموعه آوردهاند (هادي 1378، 56).
1-5-3 بعد حساسيت بين فردي(I-S)
به احساس عدم کفايت وحقارت فردي در مقايسه با ديگران تکيه مي کند دست کم گرفتن خود، احساس عدم آرامش وناراحتي محسوس در جريان ارتباط با ديگران از تظاهرات خاص اين بعد هستند.افراد ي که نمرات آنها دراين بعد بالا بوده است مشاهده شده که درارتباط با ديگران بيش از اندازه آگاه بوده واز خود انتطارات منفي دارند (هادي 1378، 57).
1-5-4 بعد افسردگي (DEP)
معيار افسردگي طيف وسيعي از نشانه هاي باليني افسردگي را انعکاس مي دهد. علائم شامل خلق وخوي افسرده، بي علاقگي نسبت به لذّات زندگي، نداشتن انگيزه واز دست دادن انرژي حياتي است. به علاوه احساس، درماندگي، افکار خود کشي وبعضي جنبه هاي شناختي وجسمي افسردگي در اين معيار گنجانده شده است (هادي 1378، 57).
1-5-5 بعد اضطراب (ANX)
بعد اضطراب علائم و نشانه هايي را نشان مي دهد که از نظر باليني اضطراب آشکار شديد را منعکس مي‌نمايد. علائم مانند عصبي بودن، احساس فشار ولرزش در اندام ها، ترسهاي نا گهاني، احساس وحشت، بيم و نگراني نسبت به آينده و برخي جنبه هاي جسماني اضطراب در اين مجموعه آورده شده اند (هادي 1378، 57).
1-5-6 بعد خصومت (HOS)
اين بعد نشان دهنده افکار، احساس ويا اعمالي است که نشان دهنده وضعيت خلقي منفي ناشي از خشم است. اين مجموعه سوال ها شامل تظاهرات خشم وچگونگي عکس العمل نشان دادن به آنها مانند.(حالت تهاجمي، تحريک پذيري وخصومت) مي‌گردد (هادي 1378، 57).
1-5-7 بعد فوبيا (PHOB)
ترس مرضي در بر گيرنده علائمي مانند ترس شديد نسبت به يک فرد، شيئي به خصوص ويا موقعيتي که ويژگي آن غير منطقي بودن وعدم تناسب با محرک آن ترس بوده و منجر به رفتار اجتنابي و فرار از آن محرک است (هادي 1378، 58).
1-5-8 پارانويا (PAR)
اين بعد رفتار پارانوئيدي را به عنوان اختلال تفکر مطرح مي نما يد .سوال هاي آن شامل ويژگي‌هاي اوليه اين اختلال مانند سوءظن، خود بزرگ بيني، خود محوري وترس از دست دادن خودمختاري، هذيان و پرخاشگري است(هادي 1378، 58).
1-5-9 روان پريشي
تشخيص اختلال روان پريشي گذار،مستلزم وجود هذيان، توهّم، آشفتگي تکلّم، رفتار ي کاملاً آشفته يا کاتا تو نيک به مدّت حداقل يک روز وکمتر از يک ماه است. فرد سپس از بهبودي به سطح معمول عملکرد خود باز مي گردد (کاپلان و سادوک10 1388، 33).
1-6- معرفي متغيرها وتعريف نظري و عملياتي آنها
دراين پژوهش، نقاشي درماني، متغير مستقل وسلامت روان متغير وابسته و جنسيت متغير کنترل مي باشد.
متغير مستقل: نقاشي درماني
تعريف نظري نقاشي درماني
نقاشي درماني عبارتست از ترسيم خود انگيخته تصاوير که فرصتهاي براي ارتباط وبيان کلامي فراهم مي‌کند (لويک 1983، 30).
تعريف عملياتي نقاشي درماني
منظور از نقاشي درماني در اين پژوهش اينست که کليه لوازم نقاشي از قبيل مداد رنگي ،مداد شمعي، آبرنگ، ماژيک وگواش در اختيار دانش آموزان قرار بگيرند.تا آنها بتوانند آزادانه وسايلي را که دوست دارند، به کار گيرند، درمورد موضوع نقاشي نيز هيچ گونه رهنمودي به افراد مورد مطالعه داده نمي شود، تا خود آنها موضوعاتي را که مايلند، ترسيم کنند. آزمودني ها حتي در استفاده از رنگهاي روان نظير آبرنگ وگواش آزاد مي باشد و مي توانند از آنها به کمک قلم مو و يا انگشت براي کشيدن نقاشي استفاده کنند.
متغير وابسته: سلامت روان
تعريف نظري سلامت روان
سلامت روان، حالت خوب بودن کامل، از نظر جسمي- رواني و اجتماعي است، واين به معناي فقدان بيماري و ناتواني نيست (بهداشت جهاني1946).
تعريف عملياتي سلامت روان
دراين پژوهش شامل افراد ي است که در آزمون( (GHQ نمره لازم راکسب نموده باشد.
تعريف نظري پرخاشگري
واضح است که در پرخاشگري قصد وغرضي در کار است آن هم از راه حرف هاي نيشدار يا اعمالي مانند فرياد زدن براي ترساندن يا وارد آوردن اسيب عا طفي يا جسماني به فرد ديگراست (فرجي1389، 51).
تعريف عملياتي پرخاشگري
دراين پژوهش نمره‌اي كه آزمودني‌ها در آزمون SCL90 -R کسب نموده باشد.
فصل دوم:
مباني نظري و پيشينه تحقيق
2-1- پيش درآمد
اين فصل داراي سه بخش است که در بخش اوّل سلا مت روان مورد برسي قرار ميگيرد و در بخش دوّم تعريف و انواع پرخاشگري وعوامل موثر برآن بيان مي گردد ودر بخش سوم نقاشي و نقاشي درماني مورد بحث قرار خواهد گرفت.
2-2- سلامت روان
2-2-1 روان شناسي سلامت
روان شناسي سلامت عبارت است از شناسايي رفتارها و سبک هاي زندگي فردي که بر سلامت جسمي يک فرد تاثير ميگذارند. پيشگري ودرمان بيماري، شناسايي عوامل خطرزايي که با بيماري مرتبط است، بهبود بخشيدن به نظامهاي مراقب بهداشتي از طريق شناسا يي تمرين هاي خوب و شکل دادن به افکار عمومي ،در جهت سلامت مرد م کمک کرده است.
به کارگيري اصول روان شناسي در زمينه سلامت به طيفي از پيامدهاي مثبت کمک کرده، که پايين آوردن فشار خون، مهار سطح کلسترول خون، ترک دخانيات، پيشگيري و مقابله با سرطان و ايدز و تعديل رفتارهاي ناسالم ديگر از جمله آنهاست. روانشناسي سلامت با بسياري رشتهها و زمينههاي مرتبط با بهداشت وسلامت در پيشگيري و ارتقاي سطح سلامت و بهزيستي، از جمله گرايشهاي مختلف پزشکي، شاخههاي مختلف روان‌شناسي، فيزيولوژي وجامعه شناسي همپوشي و وجه اشتراک دارند (آشتياني 1385، 44).
در زمينه ارتقاي سلامت، روان شناسان سلامت به تشويق تمرين هاي منظم ورزشي، معاينه هاي کامل دندانپزشکي و تمرين رفتار هاي سالم تر (مانند تشويق به رفتا رجنسي سالم)پرداخته اند (آشتياني 1385، 44).
2-2-2 مکتب تحليل بيوانرژتيکي
بيوانرژتيک، شيوهاي جهت درک و شناخت “شخصيّت انسان” است اساس اين روش‌شناختي را بدن و فرآيند‌هاي انرژيکي آن تشکيل ميدهند بنيان گذار روش تحليل بيوانرژيکي، الکساندر لوون (متولد 1910 ميلادي) است.
نام ديگر روان درماني به شيوه بيو انرژتيک “تحليل انرژتيکي” است در چنين درمان بيوانرژتيکي به فرد کمک مي شود از طريق بدنش با خويشتن خود ارتباط بر قرار سازد. بيوانرژتيک، راهي است که از طريق ارتعاش به سلامتي مي انجامد ومي توان آن را”سلامت ارتعاشي” نيز ناميد منظور ما از سلامت ارتعاشي فقط بيمار نبودن فرد نيست، بلکه سر زندگي کامل او است.
تمرين هاي بيوانرژتيک، ميزان ارتعاشات بدن را بالا مي برند و به فرد کمک مي کنند تا سالمتر باشد. بدن سالم، چه در خواب چه در بيداري همواره در حال ارتعاش است. هدف از درمان بيوانرژتيک داراي بودن بدني سر زنده است که بتوانند به تمام و کمال، درد، لذّت، غم و شادي هاي زندگي را احساس کند هر چه ميزان سرزنده بود فرد افزايش يابد توانايي او در تحمل هيجانهاي مربوط به زندگي روزانه جنسي اش نيز بيشتر مي شود.تنفس خوب براي “سلامت ارتعاش” امري ضروري است (صفايي1382، 102).
2-2-3 مسايل اخلاقي در معنويت وسلامت روان
دستورالعملهاي انجمن روان شناسي(1993) بر اهميّت توجّه به باورها و ارزش هاي مذهبي درفرايند مداخله درماني تاکيد دارد مطابق با اين دستورالعمل:
روان شناسان به باورها و ارزش مذهبي يا معنوي مراجعان مانند خصايص وتابوهاي آنان احترام مي‌گذارند. زيرا چنين مواردي جهان بيني، عملکرد روان شناختي و چگونگي بيان نارحتي مراجعان و مواردي از اين دست را تحت تاثير قرار مي دهد. دانستههاي رهبران يا دست اندر کاران مذهبي يا معنوي و کسب مشورت از آنها در باره سيستم هاي فرهنگي و باورهاي مراجعان مي تواند به امر مداخله روان شناختي موثر کمک کند (کامکار و جعفري 1387، 79).
2-2-4 ضوابط اخلاقي انجمن روان شناسي امريکا
انجمن روان شناسي امريکا (2003) نيز بر اهميّت توجّه به تفاوت هاي فردي از قبيل تفاوت ‌هاي مذهبي تاکيد مي کند.آنها همچنين دلايل اهميّت مشورت با افراد مربوطه هنگامي که درمانگران با رويکرد مذهبي يک مراجع آشنا نيستند. لازم است با يک کشيش يا همکار مطلع در اين باره مشورت کنند تا بهتر بتوانند به مراجع کمک کنند (کامکار و جعفري 1387، 79).
2-2-5 معنويت و سلامت روان
اکنون بسياري از درمانگران علاقه زيادي به گنجاندن معنويت درمان باليني دارند. يکي از دلايل اين تغيير پژوهش هاي است که نشان ميدهد فعاليّت مذهبي ارتباط مثبتي با سلامت وروان دارد. با اين حال، نمي‌توان به طور قطع گفت که هميشه مذهب باعث سلامت بهتر مي شود(کامکار و جعفري 1387، 80).
2-2-6 بخشايش و ناديده گرفتن خشم
در سالهاي اخير متخصصان سلامت روان، بخشايش را به عنوان يک راه مداخله درماني براي مراجعاني که از آزارهاي گذ شته خشمگين هستند، به کار برده اند باوجود اينکه متخصصان هميشه به مراجعان کمک کردهاند تا “ازخشم خود رها شوند” درمانگران اکنون ترجيح ميدهند از واژه بخشايش استفاده کنند. بخشايش عملي است که مذاهب دنيا سنت دوازده گانه الکليهاي بي نام آن را پيشنهاد ميکنند. سنت دوازده گانه فقط بر بخشوده شدن تاکيد ميکند، در حالي که مذاهب دنيا علاوه بر اهميّت طلب بخشايش از سوي ديگران نيز توجّه ميکنند. تمام اديان بخشايش را بي چون و چرا ميپذيرند (کامکار و جعفري 1387، 80).
2-2-7 خصوصيات افراد داراي سلامت روان
بنابر تحقيقات انجمن هاي بهداشت رواني،افراد داراي سلامت رواني داراي خصوصيات زير هستند:
آنان احساس راحتي مي کنند 2-خود را آنگونه که هستند مي پذيرد 3- از استعدادهاي خود بهرمند ميشوند 4- نگراني، ترس واضطراب وحسادت کمي دارند و داراي اعتماد به نفس مي‌باشند 5- سيستم ارزش آنان از تجارب شخص خودشان سر چشمه مي گيرد 6- احساس خوبي نسبت به ديگران دارند 7- به علايق افراد ديگر توجّه مي کنند ونسبت به آنها احساس مسوليت نشان مي‌دهند 8- سعي نمي کنند بر ديگران تسلط يابند 9- آنها با مشکلات رو به رو مي شوند و نسبت به اعمال خود احساس مسوليت ميکنند محيط خود را تا آنجا که ممکن است شکل مي دهند و تا آنجا که ضرورت دارد با آن سازگار ميشوند (بني جمال واحدي 1370، 83).
بعضي از محققان معتقدند سلامت رواني حالتي از بهزيستي و وجود اين احساس در فرد است که مي تواند با جامعه کنار بيايد. سلامت رواني به معناي احساس رضايت، روان سالمتر و مطلق اجتماعي با موازين مورد قبول هر جامعه است (کاپلان 1999 به نقل از افکاري 1376، 20).
سلامت روان يکي از مفاهيم است نزد اسلام ومذاهب ديني که از اهميّت بسزايي بر خوردار است. از نظر اسلام سلامت روان مفهومي است که به واسطه آن افراد ميتوانند خود آگاه ، خود هوشيار و تمايل به فرديت داشته باشد و فرد خود آگاه چون مي تواند متعالي شود پس آزاد است (گرجيان 1378، 55).
عباداتي مانند نماز، روزه، وزکات وحج که دين اسلام بر پيروان خود واجب کرده است موجب مي شود که فرد به سوي رفتار بهتر، برتر، رشد، ارتقاي نفس واجتناب از رفتار زشت و انحرفي و غير انساني گرايش پيدا کند (قطب الديني 1379، 105).
الکسيس کارس پزشک فرانسوي اعتقاد دارد که نماز سبب ايجاد نشاط معنوي مشخص در انسان مي گردد و همين حالت است که احتمالاًمنجر به شفاي سريع برخي از بيماران در زيارتگاهها و معابد مي شود. نماز جماعت ايجاد روابط اجتماعي دوستانه ومودت آميز مي شود که نه تنها به رشد شخصيت فرد کمک مي کند بلکه نياز تعلق او را به گروه که به عقيده روان شناسان يکي از نيازهاي اساسي انسان براي سلامت روان است را تا مين مي کند (الکسيس کارل11 1987، 41).
يکي از موضوعاتي که سبب بهبود سلامت روان فرد مي شود صبر داشتن است صبر به انسان مي آموزد که براي دستيابي به اهداف بايستي تلاش مداوم کند وبا پشتکار واراده به تلاش مستمر خود ادامه دهد در اين صورت چنين فرد داراي شخصيتي رشد يا فته و متعادل و فعال واز اضطراب به دور خواهد بود.
يا ايّها الّذين آمنو ااستعينو ابالصّبر و الصّلات ه انّ الله مع الصّابرين (سوره بقره آيه 153). درواقع پيامبر خاتم وائمه معصومين نمونههاي عالي انسان کامل در اسلام ومذهب تشيع مي باشد ،آنها مظهر سلامت روان ومظهر حيات رواني هستند. آنها خود آگاهانهترين، پوياترين و متکامل‌ترين رابطه را با کل هستي دارا هستند و ساير انسان ها به ميزان تقرب به ملاک هاي آنها از سلامت و تکامل رواني بر خوردارند (احمدي1371، 66؛ شهيد مطهري 1362، 179).
2-2-8 خود بيمار انگاري
در خود بيمار انگاري فرد علايم جسمي را غلط تفسير کرده وبر همين اساس با اين باور اشتغال خاطر پيدا ميکند که دچار بيماري وخيمي است.اين اشتغال خاطر سبب تخريب عملکرد يا عذاب وي ميشود و سپس از بررسي کامل وردّ شدن بيماري هاي طبيّ، همچنان بر جا باقي ميماند (کاپلان و سادوک 1388، 35).
2-2-9 اختلال وسواسي- اجباري( (ocd
وسواس فکري، افکار يا تصاوير تکراري و مزاحمي که ناخوشايند هستند وسواسهاي عملي12 رفتاري تکراري هستند که فرد احساس مي کند مجبور به انجام آنهاست. مشخصه ocd، بروز وسواس‌هاي فکري، عملي يا هر دوي آنهاست در غالب موارد، فرد عمل وسواسي را انجام مي دهد تا اضطراب ناشي از افکار وسواسي را کاهش دهد (کاپلان و سادوک 1388، 35).
مشخّصه اختلال شخصيّت وسواس اجباري، الگويي از کمال طلبي، خسّت، لجبازي، نظم و ترتيب و انعطاف ناپذيري است. افراد مبتلا به اين اختلال اغلب معتاد کار هستند وآنقدر وقت خود را صرف کار مي کنند که وقت چنداني براي فعّاليت هاي خانوادگي، دوستيها وتفريح ندارند. براي افراد مبتلا به اختلال شخصيّت وسواس اجباري، اغلب دور ريختن اشياء، حتّي اشياءقديم و فرسوده که هيچ ارزش احساس ندارند دشوار است (کاپلان و سادوک 1388، 36).
بچّه‌هاي که شخصيّت وسواسي دارند. اين ها بسياري دقيق و مرتّب‌اند از ويژگي هاي اين بجّه ها حرکت کند هنگام نوشتن مشق است، چندان پاک مي‌کند و باز مي‌نويسد که از فرط پاک کردن، کاغذ سوراخ مي‌شود. براي نوشتن يک درس نهايت دقّت رابه عمل ميآورند، که حتماً بسيار زيبا باشد بچّه هاي وسواسي بسيار بد اخلاق‌اند. بد اخلاقي ويژگي تمام افراد وسواسي است. بزرگسالان وسواسي هميشه عيب جويي مي کنند. بچّه هاي وسواسي هم عيب جو هستند. علامت شاخص اين کودکان آن است که هيچ کس با ايشان دوست نمي شود



قیمت: تومان


پاسخ دهید