حتما بعد از خوندن ۳ مقاله قبلی، یعنی مقالات معرفی «جنگ و صلح»، معرفی «فرشتگانِ نیکوترِ ذات ما» و معرفی «گودل، اشر، باخ»، بی صبرانه منتظر چهارمین اَبَرکتاب ما هستین. اما چهارمین کتاب سترگ رو کمی با ترس و لرز معرفی می کنیم، چون محتوایش درباره به سیاسته، همون چیزی که رانندهای تاکسی پشت سرش میگن: «پدر و مادر نداره!» تازه نویسنده اش هم فوکویاما نامیه که در کشور ما کلا آدمی با مقادیر زیادِ خُرده شیشه حساب می شه. اما ما با این چیزها کاری نداریم، ما فقط شما رو دعوت می کنیم که چهارمین کتاب از ۵ کتاب سترگی که به کور شدن می ارزن رو بخونین!

قسمت چهارم: «ریشهای نظم سیاسی» + «نظم سیاسی و فساد سیاسی»

نام: The Origins of Political Order + Political Order and Political Decay

نویسنده: یوشی هیرو فرانسیس فوکویاما

تعداد صفحات: ۱۲۸۰ صفحه (۶۰۸ تا اولی + ۶۷۲ تا دومی)

۵ کتاب سترگ که به کور شدن بعد از خواندنشان می ارزن ـ قسمت چهارم آموزشی

(، من اینجا یک جورهایی تقلب کردم و دو کتاب رو با هم یکی کردم: «ریشهای نظم سیاسی» و «نظم و فساد سیاسی». اما فوکویاما اینا رو به عنوان دو قسمت از یک اثر بزرگ نوشته، پس من هر دو رو یکی حساب می کنم. اگه هم خیلی ناراحتید که به چه دلیل اینا رو دو تا یکی کردم، فدای سرم. لیست خودمه!)

فوکویاما اینطور اسمش سر زبونا افتاد که پس از جنگ سرد، نه گذاشت و نه برداشت، یکباره از حموم پرید بیرون و اعلام کرد: «پایان تاریخ شده.» حق میدم به هر کسی که فکر کنه فوکویاما لابد ۲۰ سالِ بعد رو به خاطر بیان اون جمله گستاخانه (که از شانس بدش، بد هم تفسیر شده بود) به ماله کشی روی اعتبارش کذرونده باشه. اگه ازم بپرسید، می گم این دو کتاب، این دو شاهکار برجسته و مقبول، همون کار ماله کشی و بالاتر از اونو براش انجام داده.

۵ کتاب سترگ که به کور شدن بعد از خواندنشان می ارزن ـ قسمت چهارم آموزشی

فوکویاما در این دو کتاب می خواسته به ۲ سؤال بزرگ جواب بده:

  1. چه جوری شد که نظامای حکومتی در سراسر دنیا شکل گرفتن؟
  2. چه جوری شد که بعضی از نظامای حکومتی مفیدتر و مساوی تر از بقیه شدن؟

واسه پی ریزی این بحث، فوکویاما تاریخچه تکامل همه تمدنای بزرگ دنیا رو جاروبرقی کشیدهه: تمدن چین، هند، خاورمیانه، اروپا و دنیای مدرن تا به امروز. کتاب اولی، تاریخ رو تا سر انقلاب فرانسه دنبال می کنه و فرقای بین نظامای دولتیِ پیش از زمان مدرن در هر کدوم از این تمدنای بزرگ رو مورد جدا سازی و بررسی قرار می ده و به این می پردازه که به چه دلیل اون شکلی گسترش پیدا کردن.

کتاب دوم از انقلابای فرانسه و آمریکا (یعنی زمان ایجاد دموکراسی مدرن) شروع می کنه و نگاهی میندازه به اینکه به چه دلیل نظامای ملی/دولتی غربی بر کره ی زمین مسلط شدن، به چه دلیل آمریکای شمالی، استرالیا و بخش بزرگ قاره آسیا با «غرب» بر سر چیزایی مثل پیشرفت، آموزش و اقتصاد رقابت می کنن و به چه دلیل بقیه مناطق کره ی زمین مثل آمریکای لاتین، آفریقا و خاور میونه، در این موردا به روشای منحصر به فرهنگ خودشون اقدام می کنن.

۵ کتاب سترگ که به کور شدن بعد از خواندنشان می ارزن ـ قسمت چهارم آموزشی
دیوار برلین رو که یادتون هست؟ یک ملت و دو مدل حکومتی رو از هم جدا می کرد

بنده به عنوان کسی که بارها به نقاط جور واجور دنیا سفر کرده و مسائل کشورهای جور واجور رو به چشم خودش دیده ، سؤالات زیادی برایم مطرح شده بود. سؤالاتی مثل اینکه «به چه دلیل کشورهای لاتین اینقدر فاسد هستن؟» یا «به چه دلیل علیرغم فقر گسترده در آسیا، آمار جرائم خشونت بار اینقدر پایینه؟» یا «به چه دلیل با وجود اینکه بیشتر مردم خاورمیانه آشکارا دارن از جنبشای دموکراسی طلبانه حمایت می کنن، اما این جنبش هیچ وقت در خاورمیانه ریشه ندواندهه؟» با مطالعه این کتاب به تموم جواب ام رسیدم.

به چه دلیل مطالعه اش سخته؟

اگه خوره ی تاریخ باشین که باید این کتاب رو سرمه ی چشم تون کنین، وگرنه خواندنش اشک تون رو در میاره!

۵ کتاب سترگ که به کور شدن بعد از خواندنشان می ارزن ـ قسمت چهارم آموزشی

فوکویاما در این دو کتاب اسکلت بندی بزرگِ تزِ خودشو جوش داده که واسه اینکار مجبور بوده تا فیهاخالدون قضیه رو دربیاورد. چیزی حدود ۱۰۰ صفحه به تاریخ چین قدیم اختصاص داده شده که با ۱۰۰ صفحه درباره به تاریخ قدیمی هند دنبال می شه و پشت بندش ۱۰۰ صفحه درباره تاریخ خاورمیانه اومده و ۱۰۰ صفحه از تاریخ اروپای قرون وسطی تحریر شده. اگه اخلاق تون مثل من باشه، بعضی مواقع کتاب واسه تون حکم نون بیاتی رو پیدا می کنه که یک هفته در هوای آزاد مونده و حالا به حدی خشک شده که باید به زور سُمبه اونو پایین بدین. در هر صورت «هر که طاووس خواهد جور هندوستان کشد».

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   ۶ عادت صبحگاهی که بهره وری شما رو در طول روز افزایش می ده

به چه دلیل باید زحمت خوندن اونو به خودتون بدین؟

از واسه ایده های خالص و درک کاملی که از دنیا و انسانیت گیرم اومد، این دو کتاب در گروه نورانی ترین آثاری هستن که در زندگی ام خوندم، بی بزرگ نمایی.

مثلا شاید بارها از خودتون پرسیده باشین به چه دلیل چین این شکلیه؟ عین سؤال بی سروتهی که یک بچه ۹ ساله از پدرش می پرسد. اما بعد از مطالعه این کتاب دقیقا میدونید که به چه دلیل چین این شکلیه.

بعد از مطالعه این کتاب حالا احترام بیشتری واسه دولتا قائلم. به عنوان کسی که در زمان دانشجویی تمایلات ضددولتی و آزادیخواهانه داشتم، فوکویاما با صدها صفحه ای که درباره به دولتای متمرکز توضیح داده، بدجوری با پشت دست خواباند توی دهنم. الان دیگر می دونم با وجود اینکه دولتا هزار عیب و ایراد دارن، اما شاید یکی از بهترین چیزایی هستن که بشر ایجاد کرده، بدون شوخی.

بعضی نقل قولای کتاب:

«خیلی از آدما با مشاهده ی درگیریای مذهبی در دنیای معاصر، نسبت به مذاهب دشمنی پیدا کردن و اونا رو به عنوان منبع خشونت و نابردباری می شناسن. این قضیه در دنیایی صدق می کنه که جمعی از مذاهب، در فضاهای مشترکی با همدیگه همپوشانی داشته باشن. چیزی که این طرز فکر در نظر نمی گیره اینه که باید مذهب رو در بستر گسترده ترِ تاریخی شون سبک و سنگین کرد. یعنی جایی که مذهب عامل اساسی تشکیل همکاری گسترده ی اجتماعی بود که جایگاهش به عنوان خاستگاه روابط اجتماعی، از آشنایان و دوستان بالاتر رفت. ضمنا، ایده ئولوژیای سکولار مثل مارکسیسم-لنینیسم یا ناسیونالیسم هم که در خیلی از جوامع معاصر، باورهای مذهبی رو از جایگاه خود به زیر کشیدن، به خاطر باورهای احساسی ای که ایجاد می کنن، می تونن به همون اندازه نقش مخربی داشته باشن.»

«آدم جانداریه که بنا به ذاتش دوست داره از قوانین پیروی کنه؛ آدما به دنیا بین تا خود رو با معیارهای جامعه ی دور و برشان برابری بدن، و این قوانین رو بیشتر با فحوا و ارزشی بالاتر از چیزی که هست، طوری سفت و سخت وضع می کنن که به آسونی تغییر نیابد. وقتی محیط دور تغییر می کنه و رقابتای جدید سر بر میارن، این بیشتر اتصال بین قوانین موجود و نیازای الان رو قطع می کنه. اما مسئله اینجاست که این قوانین مورد حمایت سپاهی از ذینفعان پروپاقرصه که با هر گونه تغییر اساسی ای مخالفت می کنن.»

«اگه آمریکا به طرف نظام پارلمانی متحدتری قدم برمی داشت، خیلی از این مشکلات حل شده بود، اما ایجاد تغییرات رادیکال در ساختار بنیادی کشور چیزی غیرقابل تصوره. آمریکاییا قانون اساسی خود رو به عنوان سندی شبه مذهبی میدونن، پس اگه ازشان بخوایم که در مورد اساسی ترین اصول شون تجدیدنظر کنن، جنگ ی سختی در پیش داریم. من اینطور فکر می کنم که هر برنامه اصلاحات واقع گرایانه ای باید سعی کنه تا امتیازهای وتو رو هرس کنه یا ساختارای پارلمانی وار رو جا بندازه تا در درون سیستم موجودِ قدرتای جدا از هم، مجموعه مراتب قدرتمندتری شکل بگیره.»

کارای جانشین دیگری که شاید می تونین در مدت زمان مطالعه این کتاب بکنین:

  • کشوری رو پیدا کنین و نظام دولتی بافرهنگ خود رو در اون به وجود بیارین.
  • واقعا برید و در تاریخ چین قدیم زندگی کنین.

منبع : markmanson.net

 


دسته‌ها: آموزشی